Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là gì? Giảm trừ gia cảnh và cách tính thuế
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là thuế trực thu, tính trên thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ các khoản giảm trừ (giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm bắt buộc...), theo biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Với thu nhập từ tiền lương, công thức là: Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × Thuế suất (theo biểu lũy tiến từng phần 7 bậc, từ 5% đến 35%).
Thuế TNCN là kiến thức cơ bản, thường gặp trong đề thi nghiệp vụ kế toán và kiến thức tài chính ngân hàng.
Thuế TNCN là gì?
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế trực thu đánh trực tiếp vào thu nhập của cá nhân (tiền lương, tiền công, kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng...). Người có thu nhập là người nộp thuế.
Các khoản giảm trừ khi tính thuế TNCN
Trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, cá nhân cư trú được trừ:
- Giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc;
- Các khoản bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN);
- Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học (theo quy định).
Mức giảm trừ gia cảnh
- Từ 01/01/2026: mức giảm trừ được điều chỉnh lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.
- (Trước đó, giai đoạn 2020 – 2025: 11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.)
Lưu ý: Mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh theo quy định của cơ quan có thẩm quyền; thí sinh nên cập nhật mức áp dụng tại thời điểm thi.
Công thức tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Các khoản giảm trừ
Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × Thuế suất (biểu lũy tiến từng phần)Biểu thuế lũy tiến từng phần (7 bậc)
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 5 triệu | 5% |
| 2 | Trên 5 – 10 triệu | 10% |
| 3 | Trên 10 – 18 triệu | 15% |
| 4 | Trên 18 – 32 triệu | 20% |
| 5 | Trên 32 – 52 triệu | 25% |
| 6 | Trên 52 – 80 triệu | 30% |
| 7 | Trên 80 triệu | 35% |
Lưu ý: Biểu thuế lũy tiến đang được xem xét sửa đổi theo lộ trình; cần cập nhật quy định mới nhất.
Người phụ thuộc gồm những ai?
Người phụ thuộc là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng, ví dụ: con chưa thành niên; con đang học (đại học, cao đẳng...) không có thu nhập hoặc thu nhập thấp; vợ/chồng, cha/mẹ không có khả năng lao động hoặc không có thu nhập theo quy định.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Thuế TNCN là thuế trực thu hay gián thu? Là thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập của cá nhân.
2. Mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân hiện nay là bao nhiêu? Từ 01/01/2026 là 15,5 triệu đồng/tháng (trước đó 11 triệu đồng/tháng).
3. Thuế TNCN từ tiền lương tính theo biểu nào? Theo biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 7 bậc, từ 5% đến 35%.
4. Người phụ thuộc được giảm trừ bao nhiêu? Từ 01/01/2026 là 6,2 triệu đồng/tháng mỗi người phụ thuộc (trước đó 4,4 triệu đồng/tháng).
5. Thu nhập tính thuế xác định thế nào? Bằng thu nhập chịu thuế trừ các khoản giảm trừ (gia cảnh, bảo hiểm bắt buộc...).
Kết luận
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tính trên thu nhập sau giảm trừ, theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Nắm vững mức giảm trừ gia cảnh và biểu thuế giúp bạn xử lý tốt câu hỏi về thuế trong kỳ thi và công việc thực tế. Luôn cập nhật mức giảm trừ hiện hành.
👉 Ôn thêm kiến thức thuế và tài chính trên Thithu.com.
Nguồn tham khảo
- Mức giảm trừ gia cảnh qua các kỳ tính thuế – Thư viện Pháp luật
- Quy định giảm trừ gia cảnh trong thuế TNCN – Cổng TTĐT Chính phủ
Liên kết nội bộ gợi ý
- Thuế GTGT là gì? Thuế suất
- Các chỉ số tài chính quan trọng khi thẩm định doanh nghiệp
- Tỷ lệ DTI và khả năng trả nợ cá nhân
Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.