Incoterms 2020 — EXW (Ex Works)
EXW (Ex Works – Giao hàng tại xưởng) là một trong mười một điều kiện giao hàng quốc tế do Phòng Công nghiệp và Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành trong bộ Incoterms 2020. Theo EXW, người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi đặt hàng hóa sẵn sàng tại cơ sở của mình (nhà máy, xưởng, kho, hoặc địa điểm được thỏa thuận cụ thể) để người mua nhận. Từ thời điểm này, mọi chi phí, rủi ro và trách nhiệm liên quan đến hàng hóa – bao gồm vận chuyển nội địa, xếp dỡ, thông quan xuất khẩu, cước quốc tế, bảo hiểm và thông quan nhập khẩu – đều do người mua chịu. EXW đặt gánh nặng logistics thấp nhất lên người bán và cao nhất lên người mua, phù hợp với các giao dịch nội bộ giữa các công ty trong cùng tập đoàn hoặc khi người mua có điều kiện tự tổ chức toàn bộ chuỗi vận chuyển.
Phân tích nghĩa vụ của người bán và người mua
Về nghĩa vụ của người bán: giao hàng đúng thời gian, đúng địa điểm đã thỏa thuận; cung cấp hóa đơn thương mại và các chứng từ theo hợp đồng; đóng gói hàng hóa phù hợp với yêu cầu giao dịch (nếu có thỏa thuận riêng); thông báo cho người mua thời điểm hàng sẵn sàng để nhận. Người bán KHÔNG có nghĩa vụ xếp hàng lên phương tiện, không chịu trách nhiệm thông quan xuất khẩu và không mua bảo hiểm.
Về nghĩa vụ của người mua: nhận hàng tại cơ sở của người bán đúng thời điểm; chịu toàn bộ chi phí từ nhà xưởng đến điểm đích cuối cùng; thực hiện thông quan xuất khẩu (nếu luật pháp yêu cầu, mặc dù đây là nghĩa vụ bất thường đối với người mua); ký kết hợp đồng vận tải và bảo hiểm hàng hóa; chịu mọi rủi ro mất mát, hư hỏng từ thời điểm nhận hàng.
So sánh EXW với các điều kiện Incoterms 2020 khác
EXW là điều kiện có mức chuyển rủi ro sớm nhất cho người mua. So với FCA (Free Carrier), người bán theo FCA có thêm nghĩa vụ thông quan xuất khẩu khi giao cho người chuyên chở tại địa điểm quy định. So với FOB (Free On Board) áp dụng cho đường biển, người bán theo FOB phải xếp hàng lên tàu và hoàn tất thông quan xuất khẩu. So với DAP (Delivered At Place), EXW có sự chênh lệch rất lớn vì người bán theo DAP chịu trách nhiệm đến điểm đích nhập khẩu. Trong bối cảnh thanh toán quốc tế, EXW thường đi kèm với các phương thức T/T (Telegraphic Transfer) trả trước toàn bộ hoặc một phần, do rủi ro người mua chịu cao nên người bán thường yêu cầu thanh toán trước khi giao hàng.
Lưu ý khi áp dụng EXW trong thanh toán quốc tế tại Việt Nam
Khi sử dụng EXW trong hợp đồng mua bán ngoại thương, doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý: (i) Thông quan xuất khẩu – mặc dù Incoterms 2020 quy định người mua chịu trách nhiệm này, trong thực tế nhiều trường hợp người bán tại Việt Nam vẫn hỗ trợ làm thủ tục hải quan vì lý do thực tiễn; người dùng nên thỏa thuận rõ trong hợp đồng phụ lục. (ii) Rủi ro tỷ giá và chi phí logistics biến động – người mua cần dự phòng ngân sách cho cước vận tải, phí bảo hiểm và các khoản phát sinh tại cảng đích. (iii) Điều kiện EXW ít phù hợp với người mua thiếu kinh nghiệm logistics quốc tế; doanh nghiệp mới xuất nhập khẩu nên cân nhắc FCA hoặc CIP để phân bổ trách nhiệm hợp lý hơn. (iv) Bộ Incoterms 2020 do ICC ban hành có giá trị tham khảo tự nguyện, hiệu lực pháp lý phụ thuộc vào việc hai bên ghi nhận trong hợp đồng; cần ghi rõ "Incoterms 2020" trong hợp đồng để tránh tranh chấp với phiên bản cũ.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý và tài chính chuyên nghiệp từ ICC Việt Nam hoặc đơn vị tư vấn ngoại thương được ủy quyền.