Tín dụng xanh nông nghiệp là gì?

Tín dụng xanh nông nghiệp

Tín dụng xanh nông nghiệp là các khoản cho vay ưu đãi hoặc hỗ trợ tài chính từ các tổ chức tín dụng dành riêng cho cá nhân, hộ gia đình, hợp tác xã và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, với điều kiện khoản vay phải phục vụ cho các dự án, phương thức canh tác, chăn nuôi hoặc chế biến nông sản đáp ứng tiêu chí bền vững, thân thiện với môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và đất. So với tín dụng nông nghiệp thông thường, tín dụng xanh nông nghiệp có lãi suất thấp hơn 0,5% đến 2%/năm, thời hạn vay dài hơn (thường 5 đến 15 năm) và đi kèm các điều kiện về giám sát tác động môi trường trong suốt vòng đời khoản vay.

Đối tượng và phạm vi áp dụng

Tín dụng xanh nông nghiệp tại Việt Nam hiện hướng đến các nhóm đối tượng và hoạt động sau:

• Nông nghiệp hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP: Chuyển đổi canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ được chứng nhận, mở rộng diện tích trồng trọt sạch, áp dụng phân bón hữu cơ thay thế phân bón hóa học.
• Công nghệ tưới tiết kiệm nước: Đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, phun mưa, tưới thông minh cảm biến, giúp giảm từ 30% đến 60% lượng nước sử dụng so với tưới truyền thống.
• Nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải: Xử lý chất thải chăn nuôi làm phân bón hữu cơ hoặc biogas, áp dụng mô hình trồng trọt kết hợp chăn nuôi khép kín, sản xuất lúa giảm phát thải methane theo Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao.
• Năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất nông nghiệp: Điện mặt trời mái nhà kết hợp trang trại, hệ thống biogas, sấy nông sản bằng năng lượng mặt trời.
• Bảo vệ rừng, trồng rừng gỗ lớn, nông lâm kết hợp: Các dự án đầu tư trồng rừng sản xuất, trồng cây gỗ lớn theo chuỗi, mô hình nông lâm kết hợp có cấp chứng chỉ rừng bền vững.

Đặc điểm khác biệt so với tín dụng nông nghiệp thông thường

Không chỉ đơn thuần là gói cho vay ưu đãi, tín dụng xanh nông nghiệp được đặc trưng bởi một số yếu tố cốt lõi:

• Tiêu chí xanh được lồng ghép trong thẩm định: Ngân hàng đánh giá hiệu quả môi trường của dự án ngay tại bước thẩm định, ví dụ: mức giảm phát thải CO₂ dự kiến, lượng nước tiết kiệm, diện tích đất được bảo vệ. Dự án không đạt tiêu chí xanh sẽ không được hưởng mức ưu đãi dù đủ điều kiện vay nông nghiệp thông thường.
• Cơ chế giám sát định kỳ: Khách hàng có thể phải nộp báo cáo tác động môi trường hằng quý hoặc hằng năm. Nếu vi phạm cam kết xanh, ngân hàng có quyền điều chỉnh lãi suất hoặc yêu cầu trả nợ trước hạn.
• Nguồn vốn đa dạng: Ngoài vốn tự có của ngân hàng, một phần tín dụng xanh nông nghiệp đến từ các nguồn tài trợ quốc tế như Quỹ Khí hậu xanh (GCF), Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), hoặc trái phiếu xanh do doanh nghiệp nông nghiệp phát hành.

Một số chương trình tiêu biểu tại Việt Nam

Trong giai đoạn 2022 đến 2025, nhiều ngân hàng thương mại đã triển khai các gói tín dụng xanh nông nghiệp quy mô lớn. Một số chương trình đáng chú ý:

• Agribank: Cho vay ưu đãi đối với các dự án nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao theo chủ trương phát triển nông nghiệp bền vững.
• Vietcombank, BIDV, VietinBank: Triển khai gói tín dụng xanh trị giá hàng trăm nghìn tỷ đồng, trong đó có phân bổ cụ thể cho nông nghiệp bền vững, thủy sản xanh, chế biến nông sản xuất khẩu đạt chứng nhận quốc tế.
• Chương trình cho vay hỗ trợ giảm phát thải trong sản xuất lúa: Liên kết giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với các ngân hàng, nhằm tài trợ cho nông dân chuyển đổi canh tác lúa giảm phát thải theo tiêu chuẩn được quốc tế công nhận.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Hộ nông dân cá nhân có được vay tín dụng xanh nông nghiệp không, hay chỉ doanh nghiệp lớn mới tiếp cận được?

Hộ nông dân và cá nhân hoàn toàn có thể tiếp cận, miễn là phương án sản xuất đáp ứng tiêu chí xanh. Thực tế phần lớn các khoản vay hiện nay thuộc nhóm khách hàng cá nhân, hộ gia đình thông qua các chi nhánh ngân hàng thương mại nhà nước và hợp tác xã. Mức vay thường từ vài chục triệu đến vài tỷ đồng tùy quy mô và tài sản đảm bảo.

Hỏi: Nếu dự án nông nghiệp sử dụng một phần phân bón hóa học có được xét duyệt cho vay xanh không?

Tùy theo khung tiêu chí của từng ngân hàng và tiêu chuẩn ngành. Nhiều gói tín dụng xanh cho phép chuyển đổi từng phần theo lộ trình, ví dụ giảm 30% lượng phân bón hóa học trong năm đầu, 50% trong năm thứ hai. Tuy nhiên, các dự án theo tiêu chuẩn hữu cơ thuần túy (organic 100%) thường được ưu đãi lãi suất tốt hơn so với dự án chuyển đổi từng phần.

Hỏi: Tài sản đảm bảo cho khoản vay tín dụng xanh nông nghiệp có khác gì so với vay nông nghiệp thông thường không?

Về nguyên tắc, hình thức tài sản đảm bảo tương tự nhau (quyền sử dụng đất, sổ đỏ, tài sản trên đất, hợp đồng liên kết bao tiêu...). Điểm khác biệt nằm ở chỗ, ngân hàng có thể chấp nhận giá trị định giá cao hơn đối với tài sản gắn với sản xuất xanh, hoặc chấp nhận bổ sung các hình thức bảo đảm mới như chứng nhận tín chỉ carbon dự kiến, quyền được hưởng hỗ trợ từ chương trình khuyến nông xanh.

Lưu ý: Nội dung về chính sách lãi suất, điều kiện vay và chương trình cụ thể mang tính tham khảo tại thời điểm cập nhật. Các thông số có thể thay đổi theo từng ngân hàng và từng thời kỳ. Người đọc nên liên hệ trực tiếp ngân hàng hoặc chuyên viên tư vấn để có thông tin chính xác phù hợp với nhu cầu.