Các nguồn vốn của ngân hàng thương mại: vốn chủ sở hữu và vốn huy động

Nguồn vốn của ngân hàng thương mại gồm 4 nhóm chính: (1) vốn chủ sở hữu (vốn điều lệ, các quỹ, lợi nhuận giữ lại); (2) vốn huy động (tiền gửi của khách hàng, phát hành giấy tờ có giá); (3) vốn đi vay (vay Ngân hàng Nhà nước, vay tổ chức tín dụng khác); (4) các nguồn vốn khác. Trong đó, vốn huy động – đặc biệt là tiền gửi của khách hàng – chiếm tỷ trọng lớn nhất và là nguồn vốn chủ yếu để ngân hàng cho vay, đầu tư.

Đây là kiến thức nền tảng về cấu trúc tài chính ngân hàng, thường gặp trong đề thi tuyển dụng.

Tổng quan nguồn vốn của ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại là trung gian tài chính: huy động vốn nhàn rỗi rồi sử dụng để cho vay, đầu tư. Cấu trúc nguồn vốn quyết định năng lực hoạt động, thanh khoản và an toàn của ngân hàng.

1. Vốn chủ sở hữu

Là nguồn vốn thuộc sở hữu của ngân hàng, gồm:

• Vốn điều lệ (vốn góp của chủ sở hữu/cổ đông);
• Các quỹ (quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ dự phòng tài chính...);
• Lợi nhuận chưa phân phối.

Vốn chủ sở hữu thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn nhưng có vai trò "tấm đệm" hấp thụ rủi ro và là cơ sở tính các tỷ lệ an toàn (CAR).

2. Vốn huy động (nguồn vốn lớn nhất)

Là nguồn vốn ngân hàng huy động từ bên ngoài, chiếm tỷ trọng lớn nhất:

• Tiền gửi của khách hàng: không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm – nguồn chủ yếu;
• Phát hành giấy tờ có giá: chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng.

Vốn huy động phải hoàn trả, nên ngân hàng phải quản trị thanh khoản và cân đối kỳ hạn chặt chẽ.

3. Vốn đi vay

Khi cần bổ sung thanh khoản hoặc nguồn vốn, ngân hàng có thể:

• Vay Ngân hàng Nhà nước (tái cấp vốn, tái chiết khấu);
• Vay các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng.

4. Các nguồn vốn khác

Gồm vốn ủy thác, vốn trong thanh toán, các khoản phải trả khác...

Bảng tóm tắt nguồn vốn

Ý nghĩa của cơ cấu nguồn vốn

• Vốn huy động dồi dào, ổn định giúp ngân hàng mở rộng tín dụng an toàn;
• Cân đối kỳ hạn giữa nguồn vốn và sử dụng vốn để kiểm soát rủi ro thanh khoản (liên quan tỷ lệ LDR, nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn);
• Vốn chủ sở hữu đủ lớn bảo đảm các tỷ lệ an toàn (CAR).

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Ngân hàng thương mại có những nguồn vốn nào? Vốn chủ sở hữu, vốn huy động, vốn đi vay và các nguồn vốn khác.

2. Nguồn vốn nào chiếm tỷ trọng lớn nhất? Vốn huy động, đặc biệt là tiền gửi của khách hàng.

3. Vốn chủ sở hữu gồm những gì? Vốn điều lệ, các quỹ và lợi nhuận chưa phân phối.

4. Ngân hàng vay vốn từ đâu khi thiếu thanh khoản? Từ Ngân hàng Nhà nước (tái cấp vốn) hoặc các tổ chức tín dụng khác (liên ngân hàng).

5. Vì sao phải cân đối kỳ hạn nguồn vốn và sử dụng vốn? Để kiểm soát rủi ro thanh khoản, tránh dùng vốn ngắn hạn tài trợ tài sản dài hạn quá mức.

Kết luận

Hiểu rõ các nguồn vốn của ngân hàng thương mại – đặc biệt vai trò chủ đạo của vốn huy động – là nền tảng để nắm cấu trúc tài chính và quản trị thanh khoản ngân hàng. Đây là kiến thức quan trọng cho mọi vị trí, từ nguồn vốn đến tín dụng.

👉 Ôn thêm về nguồn vốn, thanh khoản và an toàn ngân hàng trên Thithu.com.

Nguồn tham khảo

• Thông tư 22/2019/TT-NHNN về tỷ lệ bảo đảm an toàn – Thư viện Pháp luật
• Chính sách tiền tệ và công cụ tái cấp vốn – Thư viện Pháp luật

Liên kết nội bộ gợi ý

• Kế toán huy động tiền gửi tại ngân hàng
• Các tỷ lệ bảo đảm an toàn theo Thông tư 22/2019
• Vốn cấp 1 và vốn cấp 2 (Tier 1, Tier 2)

Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.