Luật Quản lý thuế 2019
Luật Quản lý thuế 2019 (Luật số 38/2019/QH14) là đạo luật được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV thông qua ngày 13/6/2019, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020. Luật thay thế Luật Quản lý thuế 2006 và các văn bản sửa đổi, bổ sung trước đó, đồng thời kế thừa các nội dung quản lý thuế từ nhiều luật thuế chuyên ngành để tạo thành một văn bản khung thống nhất. Luật bao gồm 17 chương với 152 điều, quy định nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước về thuế; đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế; hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế; xử lý nợ thuế; kiểm tra, thanh tra thuế; quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế, của cơ quan quản lý thuế; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế và xử lý vi phạm pháp luật về thuế.
So với Luật Quản lý thuế 2006, Luật 2019 có nhiều điểm mới đáng chú ý: bổ sung quy định về quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số; quy định cụ thể hơn về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử; mở rộng quyền hạn của cơ quan thuế trong trao đổi thông tin với ngân hàng, tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý nhà nước khác; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình quản lý thuế; đồng thời quy định rõ hơn trách nhiệm của các bên liên quan trong việc cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý thuế.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
Luật áp dụng đối với: cơ quan quản lý thuế các cấp; công chức thuế; người nộp thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam; tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Phạm vi điều chỉnh của Luật bao gồm: thuế trực thu, thuế gián thu, thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước theo quy định. Riêng đối với thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Quản lý thuế 2019 áp dụng các quy định về đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, xử lý nợ thuế; các nội dung khác thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan.
Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế
Người nộp thuế có các quyền cơ bản: được hướng dẫn, giải thích chính sách thuế; yêu cầu cơ quan thuế cung cấp thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế của mình; được giữ bí mật thông tin kinh doanh, số liệu khai thuế; được hoàn thuế khi có quyết định hoàn thuế của cơ quan có thẩm quyền; được khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hành chính về thuế; được bồi thường thiệt hại theo quy định khi bị cơ quan thuế gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật.
Nghĩa vụ của người nộp thuế bao gồm: đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế đầy đủ, chính xác, đúng thời hạn; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ khai thuế; lưu giữ sổ sách, chứng từ kế toán theo quy định; chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế; cung cấp thông tin, tài liệu liên quan khi có yêu cầu của cơ quan thuế. Người nộp thuế là tổ chức có nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo lộ trình do Chính phủ quy định.
Vai trò đối với hoạt động ngân hàng
Luật Quản lý thuế 2019 có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Theo Điều 121 Luật này, ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng có nghĩa vụ cung cấp thông tin tài khoản, giao dịch của người nộp thuế cho cơ quan thuế khi có yêu cầu bằng văn bản phục vụ công tác quản lý thuế, thanh tra, kiểm tra thuế, điều tra tội phạm về thuế. Ngân hàng cũng có trách nhiệm phối hợp trong việc thu hồi nợ thuế bằng biện pháp khấu trừ tiền trong tài khoản, phong tỏa tài khoản của người nộp thuế theo quyết định của cơ quan thuế hoặc cơ quan có thẩm quyền. Bên cạnh đó, ngân hàng chịu trách nhiệm liên quan trong việc cung cấp thông tin để xác minh nghĩa vụ thuế của khách hàng khi thực hiện các giao dịch tài chính có giá trị lớn.
Đối với giao dịch viên và nhân viên quan hệ khách hàng tại ngân hàng, khi phục vụ khách hàng doanh nghiệp, cần nắm rõ các nghĩa vụ khai thuế, nộp thuế của doanh nghiệp để hỗ trợ khách hàng lập hồ sơ vay vốn, mở tài khoản thanh toán đúng quy định. Ví dụ, khi khách hàng mở tài khoản ngân hàng để đăng ký kinh doanh, giao dịch viên cần hướng dẫn khách hàng đăng ký mã số thuế và thông báo tài khoản cho cơ quan thuế theo Điều 32 Luật Quản lý thuế 2019.
Hình thức xử lý vi phạm
Luật quy định các hình thức xử phạt vi phạm hành chính về thuế bao gồm: cảnh cáo; phạt tiền với mức phạt tối đa lên đến hàng trăm triệu đồng tùy theo mức độ vi phạm; tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Ngoài ra, hành vi trốn thuế với giá trị từ 100 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp. Người đọc cần đối chiếu với văn bản hiện hành và các nghị định, thông tư hướng dẫn cụ thể để áp dụng chính xác trong từng trường hợp.