Bỏ qua điều hướng

Hợp đồng thực hiện giao dịch bảo đảm là gì?

Thuật ngữ chung

Hợp đồng thực hiện giao dịch bảo đảm

Hợp đồng thực hiện giao dịch bảo đảm là văn bản do ngân hàng và bên bảo đảm lập để ghi nhận các thỏa thuận về việc bảo đảm cho một hoặc nhiều nghĩa vụ tài chính phát sinh từ hoạt động tín dụng, tài khoản, thanh toán hoặc giao dịch tài chính cụ thể. Hợp đồng xác lập quan hệ giữa các bên, làm rõ phạm vi tài sản bảo đảm, giá trị bảo đảm, thời hạn hiệu lực, điều kiện thực hiện nghĩa vụ bảo đảm, cơ chế xử lý khi phát sinh nghĩa vụ được bảo đảm và trách nhiệm bồi hoàn của bên bảo đảm.

Trong thực tế, hợp đồng bảo đảm thường đi kèm với hợp đồng tín dụng hoặc hợp đồng cấp tín dụng. Ngân hàng sử dụng hợp đồng bảo đảm để xác định biện pháp bảo đảm được chấp nhận, kiểm soát mức độ an toàn của khoản vay và xây dựng phương án thu hồi nợ khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ.

Đối tượng tham gia và vai trò

Bên bảo đảm là bên cam kết thực hiện nghĩa vụ bảo đảm trong trường hợp người được bảo đảm không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo cam kết. Bên bảo đảm có thể là cá nhân, tổ chức hoặc chủ tài sản được ủy quyền cung cấp tài sản bảo đảm.

Người được bảo đảm là bên có nghĩa vụ tài chính đối với ngân hàng, ví dụ khoản vay, hạn mức tín dụng, nghĩa vụ trả thẻ hoặc nghĩa vụ thanh toán phát sinh từ tài khoản. Trong nhiều trường hợp, người được bảo đảm đồng thời là bên bảo đảm để thể hiện nghĩa vụ tài chính của mình trước ngân hàng.

Ngân hàng là bên nhận bảo đảm và là chủ thể có quyền thực hiện nghĩa vụ bảo đảm khi điều kiện phát sinh nghĩa vụ được bảo đảm đã xảy ra. Quyền của ngân hàng được xác định cụ thể trong hợp đồng và pháp luật có liên quan.

Bên thứ ba có thể tham gia khi bảo đảm được thiết lập bởi bên không phải người được bảo đảm. Ví dụ, bên thứ ba tài trợ một doanh nghiệp vay vốn mua thiết bị từ ngân hàng bằng cách cung cấp tài sản bảo đảm.

Nội dung chính của hợp đồng

Hợp đồng thực hiện giao dịch bảo đảm thường quy định các nội dung cơ bản sau:

  • Thông tin nhận diện của các bên tham gia.
  • Nghĩa vụ được bảo đảm, gồm loại nghĩa vụ, số tiền, đồng tiền và phạm vi sử dụng.
  • Phương thức bảo đảm như thế chấp, bảo lãnh, nội thu hoặc các biện pháp khác theo thỏa thuận hợp pháp.
  • Tài sản bảo đảm hoặc nội dung bảo đảm.
  • Giá trị tài sản bảo đảm và tỷ lệ bảo đảm tối thiểu nếu có.
  • Thời hạn bảo đảm và thời điểm bắt đầu, kết thúc hiệu lực.
  • Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của ngân hàng, người được bảo đảm và bên bảo đảm.
  • Thủ tục thông báo về việc vi phạm nghĩa vụ tài chính.
  • Điều kiện thực hiện nghĩa vụ bảo đảm.
  • Phương thức xử lý tài sản bảo đảm hoặc yêu cầu bồi hoàn.
  • Áp dụng luật, thỏa thuận tài chính và điều khoản xử lý tranh chấp.
  • Điều khoản chuyển nhượng, sửa đổi, bổ sung hoặc chấm dứt hợp đồng.

Phạm vi và giá trị bảo đảm

Phạm vi bảo đảm là tổng hợp các nghĩa vụ tài chính mà bên bảo đảm chịu trách nhiệm khi người được bảo đảm vi phạm. Phạm vi này có thể bao gồm toàn bộ khoản nợ gốc, lãi, phí, chi phí thu hồi vốn và các khoản khác theo thỏa thuận hợp pháp trong hợp đồng.

Giá trị bảo đảm thể hiện giá trị tài sản hoặc mức độ cam kết của bên bảo đảm. Chẳng hạn, với một khoản vay 5 tỷ đồng được bảo đảm bằng một căn nhà có giá trị thị trường khoảng 8 tỷ đồng, giá trị bảo đảm ban đầu là 8 tỷ đồng, nhưng ngân hàng vẫn cần đánh giá tỷ lệ bảo đảm, thanh khoản, tính pháp lý của tài sản và chi phí thực hiện trước khi chấp nhận tài sản đó.

Giá trị bảo đảm không đồng nghĩa với số tiền ngân hàng chắc chắn thu hồi được trong mọi trường hợp. Giá trị thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện thị trường, chi phí xử lý tài sản, thời gian thực hiện và khả năng pháp lý của bên bảo đảm.

Điều kiện thực hiện nghĩa vụ bảo đảm

Nghĩa vụ của bên bảo đảm chỉ phát sinh khi các điều kiện được quy định trong hợp đồng đã được xác lập. Điều kiện phổ biến là người được bảo đảm không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ tài chính đến hạn sau khi ngân hàng đã thông báo và tạo cơ hội khắc phục.

Trình tự xử lý cần được quy định rõ, chẳng hạn:

  • Ngân hàng xác định vi phạm và thông báo cho người được bảo đảm, bên bảo đảm.
  • Người được bảo đảm được thời gian nhất định để khắc phục vi phạm nếu hợp đồng có quy định.
  • Nếu vi phạm không được khắc phục, ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo đảm theo thỏa thuận.
  • Bên bảo đảm hoàn trả khoản tiền bồi hoàn, trong đó có thể bao gồm nghĩa vụ gốc, lãi, phí và chi phí hợp lý liên quan đến việc thu hồi, tùy quy định cụ thể.

Thực tiễn trong hoạt động ngân hàng

Hợp đồng bảo đảm được sử dụng phổ biến trong các nghiệp vụ cho vay cá nhân, cho vay doanh nghiệp, tài khoản tín dụng, tín dụng theo chương trình, thấu chi và bảo lãnh. Mỗi nghiệp vụ có mức độ rủi ro và cơ cấu bảo đảm khác nhau, vì vậy không thể áp dụng một mẫu hợp đồng duy nhất cho mọi trường hợp.

Đối với tài sản là bất động sản hoặc phương tiện giao thông, hợp đồng bảo đảm thường phải được lập thành văn bản và đăng ký theo quy định để phát sinh hiệu lực bảo đảm. Đối với bảo lãnh, cần làm rõ bên bảo đảm có phải bên bảo lãnh chính, bên bảo lãnh cùng chịu trách nhiệm hay bên bảo lãnh không cùng chịu trách nhiệm, bởi đây là các phương thức bảo đảm có tính chất khác nhau.

Hợp đồng cũng cần được rà soát định kỳ. Khi giá trị tài sản bảo đảm giảm, khoản vay được giải ngân thêm hoặc có thay đổi về phương thức bảo đảm, ngân hàng cần cập nhật hồ sơ và điều khoản bảo đảm phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Hợp đồng thực hiện giao dịch bảo đảm khác hợp đồng tín dụng như thế nào?
Hợp đồng tín dụng xác lập quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng vay, bao gồm số tiền, kỳ hạn, lãi suất và nghĩa vụ trả nợ. Hợp đồng bảo đảm xác lập phương thức bảo vệ ngân hàng khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ tín dụng, chẳng hạn thế chấp tài sản, bảo lãnh hoặc nội thu.

Hỏi: Khi khách hàng trễ hạn trả nợ, ngân hàng có thể trực tiếp truy thu tài sản bảo đảm không?
Không phải trong mọi trường hợp. Ngân hàng phải tuân thủ điều kiện thực hiện bảo đảm, trình tự thông báo và quy trình xử lý tài sản quy định trong hợp đồng cũng như pháp luật có liên quan. Việc bán tài sản thường được thực hiện sau khi có căn cứ và theo thủ tục pháp lý phù hợp.

Hỏi: Bên bảo đảm có phải trả toàn bộ khoản nợ nếu người được bảo đảm không trả được không?
Phạm vi trách nhiệm phụ thuộc vào loại bảo đảm và thỏa thuận hợp đồng. Bên bảo lãnh chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi cam kết; bên bảo lãnh cùng chịu trách nhiệm có thể phải chịu trách nhiệm toàn phần đối với nghĩa vụ được bảo đảm. Các khoản bồi hoàn cũng cần được kiểm tra theo điều khoản hợp đồng và quy định pháp luật.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

A
Agribank

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.