Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh là gì?
Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh (Government-Guaranteed Bonds) là loại trái phiếu do tổ chức được Chính phủ uỷ quyền phát hành, với cam kết của Chính phủ sẽ thực hiện nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi nếu tổ chức phát hành không có khả năng thanh toán.
Tại Việt Nam, đơn vị phát hành chính là Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) và Ngân hàng Chính sách xã hội (VBSP). Trái phiếu này là nguồn vốn quan trọng để VDB thực hiện nhiệm vụ cho vay tín dụng đầu tư phát triển.
Đặc điểm chính
1. Phát hành và bảo lãnh
| Đặc điểm | Nội dung |
|---|---|
| Tổ chức phát hành | VDB, VBSP (theo uỷ quyền của Chính phủ) |
| Người bảo lãnh | Chính phủ Việt Nam |
| Hình thức bảo lãnh | Bảo lãnh thanh toán gốc + lãi khi đáo hạn |
| Đăng ký, lưu ký | Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSDC) |
| Niêm yết | Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) |
2. Hệ số rủi ro 0%
Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ an toàn vốn (Thông tư 41/2016/TT-NHNN), trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh có hệ số rủi ro tín dụng bằng 0% — tương đương với trái phiếu Chính phủ.
Điều này có ý nghĩa:
- Các TCTD đầu tư vào trái phiếu này không cần trích vốn bổ sung để đáp ứng hệ số CAR
- Trái phiếu được coi là tài sản an toàn nhất trong danh mục đầu tư
- Thường được dùng để tái cấp vốn tại NHNN
3. Lãi suất và kỳ hạn
- Lãi suất: Thường cao hơn TPCP cùng kỳ hạn 0,1-0,5%/năm (do tính thanh khoản thấp hơn)
- Kỳ hạn: 2-15 năm (phổ biến 3-5-10 năm)
- Trả lãi: Định kỳ 6 tháng hoặc 12 tháng
- Mệnh giá: 100.000 đồng/trái phiếu
Nhà đầu tư chính
| Nhà đầu tư | Lý do đầu tư |
|---|---|
| Ngân hàng thương mại | Tài sản an toàn, hệ số rủi ro 0%, thanh khoản cao hơn cho vay |
| Công ty bảo hiểm | Phù hợp đầu tư dài hạn, an toàn vốn |
| Quỹ đầu tư | Phân bổ tài sản phòng thủ trong danh mục |
| BHXH, quỹ hưu trí | Đầu tư an toàn theo quy định pháp luật |
So sánh trái phiếu Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu Chính phủ
| Tiêu chí | Trái phiếu Chính phủ (TPCP) | TP Chính phủ bảo lãnh |
|---|---|---|
| Tổ chức phát hành | Kho bạc Nhà nước | VDB, VBSP |
| Mục đích | Bù đắp bội chi NSNN | Cho vay tín dụng đầu tư |
| Người bảo lãnh | Chính phủ (trực tiếp) | Chính phủ (gián tiếp) |
| Hệ số rủi ro | 0% | 0% |
| Lãi suất | Benchmark thị trường | Cao hơn TPCP 0,1-0,5% |
| Thanh khoản | Rất cao (thị trường sôi động) | Thấp hơn TPCP |
| Khối lượng phát hành | Lớn (hàng trăm nghìn tỷ/năm) | Nhỏ hơn |
| Tính vào nợ công | Nợ Chính phủ | Nợ được CP bảo lãnh |
Vai trò trong hệ thống tài chính
- Kênh huy động vốn chính sách: Giúp VDB huy động vốn dài hạn với chi phí thấp (nhờ uy tín Chính phủ) để cho vay ưu đãi
- Công cụ quản lý thanh khoản: NHTM sử dụng làm tài sản đảm bảo để vay tái cấp vốn tại NHNN
- Đa dạng hoá thị trường trái phiếu: Bổ sung lựa chọn đầu tư bên cạnh TPCP
- Quản lý nợ công: Tách biệt rõ nợ Chính phủ và nợ được Chính phủ bảo lãnh trong cơ cấu nợ công
Câu hỏi thường gặp
Trái phiếu Chính phủ bảo lãnh có tính vào nợ công không?
Có. Theo Luật Quản lý nợ công 2017, nợ công gồm 3 thành phần: (1) Nợ Chính phủ, (2) Nợ được Chính phủ bảo lãnh, (3) Nợ chính quyền địa phương. Trái phiếu VDB thuộc nhóm (2).
Cá nhân có thể mua trái phiếu VDB không?
Về lý thuyết có thể mua trên thị trường thứ cấp (HNX), nhưng thực tế rất ít giao dịch bán lẻ do mệnh giá lô giao dịch lớn và thanh khoản thấp. Nhà đầu tư cá nhân thường tiếp cận gián tiếp qua quỹ đầu tư trái phiếu.
Hệ số rủi ro 0% nghĩa là không có rủi ro?
Hệ số rủi ro 0% theo quy định Basel/NHNN phản ánh rủi ro tín dụng rất thấp (Chính phủ cam kết trả). Tuy nhiên, vẫn tồn tại rủi ro lãi suất (giá trái phiếu giảm khi lãi suất tăng) và rủi ro thanh khoản (khó bán nhanh trên thị trường).
Luyện tập kiến thức
Trái phiếu Chính phủ bảo lãnh là kiến thức quan trọng trong mảng thị trường tài chính và nghiệp vụ ngân hàng. Kiểm tra ngay với đề thi thử Vietcombank để ôn tập toàn diện.