Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh
Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh (tiếng Anh: Sustainable Finance & Green Development Department) là bộ phận chuyên trách được các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng thành lập nhằm xây dựng, triển khai và giám sát các chiến lược, sản phẩm, dịch vụ liên quan đến tài chính bền vững, tín dụng xanh, phát hành công cụ nợ xanh, đồng thời tích hợp các yếu tố ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào toàn bộ hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro của ngân hàng. Đây là đơn vị đầu mối trong việc định hướng dòng vốn tín dụng vào các dự án có tác động tích cực đến môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng của nền kinh tế.
Chức năng và nhiệm vụ chính
Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh thường đảm nhận bốn nhóm chức năng cốt lõi:
Thứ nhất – xây dựng khung chiến lược và chính sách nội bộ: tham mưu cho Ban lãnh đạo xây dựng chiến lược tài chính bền vững, đề xuất các chính sách tín dụng xanh, tiêu chí phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro môi trường – xã hội, đồng thời ban hành quy chế phê duyệt dự án xanh trong toàn hệ thống.
Thứ hai – phát triển sản phẩm và cơ cấu tài trợ: thiết kế các gói tín dụng xanh ưu đãi lãi suất cho doanh nghiệp thuộc lĩnh vực năng lượng tái tạo, xử lý rác thải, nông nghiệp hữu cơ, giao thông sạch, bất động sản xanh…; xây dựng khung phát hành trái phiếu xanh (Green Bond), trái phiếu bền vững (Sustainability-Linked Bond), thư tín dụng xanh; phối hợp với các tổ chức tài chính quốc tế như IFC, ADB, World Bank, EIB để huy động nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi.
Thứ ba – thẩm định và quản trị rủi ro ESG: tích hợp bộ chỉ số ESG vào quy trình thẩm định tín dụng, đánh giá tác động môi trường và xã hội của dự án vay vốn, xếp hạng rủi ro môi trường của khách hàng doanh nghiệp theo danh mục phân loại ngành nghề.
Thứ tư – báo cáo, minh bạch thông tin và tuân thủ quốc tế: thực hiện báo cáo theo khung TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures), chuẩn bị Báo cáo Bền vững định kỳ theo GRI Standards, tiêu chuẩn ISSB, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý trong việc triển khai hệ thống phân loại kinh tế xanh (Taxonomy) của Việt Nam.
Vị trí trong cơ cấu tổ chức ngân hàng
Tùy quy mô và chiến lược, Phòng Tài chính Bền vững có thể hoạt động ở các mô hình: (i) phòng ban độc lập trực thuộc Tổng Giám đốc; (ii) bộ phận trực thuộc Khối Ngân hàng Bán buôn hoặc Khối Quản trị Rủi ro; (iii) Trung tâm ESG trực thuộc Văn phòng Hội đồng quản trị. Ở các ngân hàng lớn tại Việt Nam hiện nay, bộ phận này thường có từ 8 đến 25 nhân sự chuyên trách, bao gồm chuyên gia thẩm định dự án, chuyên gia phân tích rủi ro khí hậu, chuyên gia phát hành công cụ nợ và nhân sự phụ trách tuân thủ – báo cáo. Phòng phối hợp chặt với Khối Tín dụng, Khối Thị trường vốn, Khối Quản trị Rủi ro, Phòng Pháp chế và Phòng Truyền thông trong việc lan tỏa tiêu chuẩn ESG đến toàn hệ thống.
Vai trò chiến lược trong bối cảnh Việt Nam
Việt Nam đã cam kết tại COP26 đưa mức phát thải ròng về 0 vào năm 2050, đặt ra nhu cầu ước tính khoảng 350 – 400 tỷ USD vốn đầu tư cho chuyển đổi năng lượng và phát triển carbon thấp trong hai thập kỷ tới. Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Chỉ thị về tăng cường quản lý tín dụng đối với các ngành, lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng xây dựng chương trình tín dụng xanh. Bộ Tài nguyên và Môi trường đang hoàn thiện Bộ tiêu chí phân loại danh mục xanh quốc gia. Trong bối cảnh đó, Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh đóng vai trò là đầu mối giúp ngân hàng tiếp cận nguồn vốn xanh toàn cầu, đa dạng hóa cơ cấu huy động vốn, giảm chi phí vốn dài hạn, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh khi nhiều nhà đầu tư quốc tế đưa ESG trở thành điều kiện tiên quyết trong quyết định rót vốn.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh khác gì với Phòng Tín dụng Xanh hay Bộ phận ESG?
Phòng Tín dụng Xanh thường là đơn vị hẹp, chỉ tập trung xử lý hồ sơ cho vay các dự án thân thiện môi trường. Bộ phận ESG có thể chỉ phụ trách khía cạnh quản trị – tuân thủ – báo cáo. Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh bao quát toàn bộ chuỗi giá trị, từ xây dựng chiến lược, phát triển sản phẩm tín dụng xanh, phát hành công cụ nợ xanh trên thị trường vốn, đến quản trị rủi ro khí hậu, thẩm định ESG và báo cáo minh bạch theo chuẩn quốc tế. Về bản chất, đây là cấp chiến lược tổng thể, còn Phòng Tín dụng Xanh hay Bộ phận ESG là các mảng nghiệp vụ chuyên sâu nằm trong đó.
Hỏi: Sinh viên mới ra trường muốn ứng tuyển vào Phòng Tài chính Bền vững & Phát triển Xanh cần chuẩn bị kiến thức gì?
Ứng viên nên có nền tảng về tài chính – ngân hàng cơ bản, am hiểu khung phân loại xanh (Taxonomy), các chuẩn báo cáo bền vững quốc tế (GRI, TCFD, ISSB), kiến thức về phân tích rủi ro khí hậu và thẩm định tác động môi trường – xã hội của dự án. Bên cạnh đó, kỹ năng phân tích tài chính dự án, đọc hiểu báo cáo ESG, tiếng Anh chuyên ngành và khả năng làm việc với dữ liệu định lượng là những yếu tố được nhà tuyển dụng đánh giá cao.
Hỏi: Trái phiếu xanh và tín dụng xanh có phải là hai sản phẩm duy nhất của Phòng Tài chính Bền vững không?
Không. Phòng còn phát triển nhiều sản phẩm khác như cho vay liên kết bền vững (Sustainability-Linked Loan), bảo lãnh xanh, thư tín dụng xanh (Green L/C), bảo hiểm rủi ro khí hậu, quỹ đầu tư xanh, sản phẩm tiết kiệm xanh dành cho cá nhân và tư vấn phát hành trái phiếu xanh cho doanh nghiệp. Ngoài sản phẩm, phòng còn cung cấp dịch vụ tư vấn ESG, đánh giá xếp hạng tín nhiệm tích hợp yếu tố bền vững và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển đổi carbon thấp.
Nội dung mang tính tham khảo phục vụ luyện thi tuyển dụng ngân hàng, không thay thế tư vấn chuyên môn về tài chính bền vững và quản trị ESG.