Bỏ qua điều hướng

Hợp đồng bao lãnh thanh toán là gì?

Thuật ngữ chung

Hợp đồng bao lãnh thanh toán

Hợp đồng bao lãnh thanh toán là thỏa thuận giữa bên bảo lãnh và bên được bảo lãnh, theo đó bên bảo lãnh cam kết thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh không thực hiện đúng nghĩa vụ theo hợp đồng gốc. Bên được bảo lãnh thường là ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng đang cung cấp một khoản vay, thấu chi, giấy tờ có giá hoặc một khoản tín dụng khác. Bên bảo lãnh có thể là doanh nghiệp, cá nhân hoặc tổ chức có đủ năng lực tài chính.

Hợp đồng bao lãnh là một hình thức bảo đảm bổ sung, giúp ngân hàng giảm rủi ro khi bên được bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ. Khi phát sinh nợ hỏng, ngân hàng có thể yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ theo phạm vi cam kết, thay vì trực tiếp chịu trách nhiệm thu hồi nợ từ bên được bảo lãnh.

Đối tượng và các bên tham gia

Bên được bảo lãnh là chủ thể có nghĩa vụ thanh toán trong hợp đồng gốc, ví dụ người vay tiền, bên sử dụng thẻ tín dụng hoặc bên mua hàng hóa theo phương thức tín dụng. Khi không trả đúng hạn hoặc không đủ số tiền theo cam kết, bên được bảo lãnh bị xem là vi phạm nghĩa vụ.

Bên bảo lãnh là chủ thể cam kết bảo đảm cho nghĩa vụ của bên được bảo lãnh. Bên bảo lãnh có thể tham gia bảo lãnh một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ. Ví dụ, ngân hàng cấp khoản vay 5 tỷ đồng cho doanh nghiệp; công ty cổ phần làm chủ thế mua bảo lãnh khoản nợ đến hạn trong giới hạn 3 tỷ đồng.

Bên thụ hưởng quyền lợi thường là ngân hàng cho vay hoặc chủ thể có quyền yêu cầu thanh toán trong quan hệ gốc. Bên thụ hưởng có quyền yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không thực hiện đúng cam kết, nhưng không được thu hồi vượt quá phạm vi bảo lãnh đã thỏa thuận.

Nội dung chủ yếu của hợp đồng

Hợp đồng bao lãnh thanh toán thường quy định nghĩa vụ của bên bảo lãnh, phạm vi bảo lãnh, thời hạn bảo lãnh và điều kiện được yêu cầu bồi thường. Bên bảo lãnh có thể cam kết bảo lãnh toàn bộ hoặc một phần khoản nợ, bao gồm tiền gốc, lãi, phí và các khoản phát sinh do vi phạm nghĩa vụ nếu các khoản này được hợp đồng bao lãnh thỏa thuận rõ ràng.

Hợp đồng cũng thường nêu các trường hợp miễn trừ trách nhiệm của bên bảo lãnh, chẳng hạn khi nghĩa vụ được xác lập do hành vi cố ý của chính bên bảo lãnh, do thay đổi chính sách của ngân hàng hoặc do vi phạm nghĩa vụ của người thứ ba theo cách không thể quy cho bên bảo lãnh.

Một nội dung quan trọng là quy định về thông báo yêu cầu bảo lãnh. Trước khi yêu cầu bên bảo lãnh thanh toán, ngân hàng có thể phải thông báo cho bên bảo lãnh trong thời hạn nhất định. Hợp đồng cần xác định rõ thời hạn, nội dung thông báo và hậu quả khi bên bảo lãnh không phản hồi.

Phạm vi và giới hạn bảo lãnh

Phạm vi bảo lãnh xác định mức tối đa mà bên bảo lãnh phải thanh toán. Nếu hợp đồng không quy định khác, người thực hiện cần căn cứ vào thỏa thuận để xác định phạm vi trách nhiệm; không nên mặc định rằng bên bảo lãnh chịu trách nhiệm đối với mọi khoản phát sinh từ nghĩa vụ gốc.

Ví dụ, khoản vay là 2 tỷ đồng trong 24 tháng, lãi suất 10% mỗi năm và phí trả chậm là 20 triệu đồng. Nếu hợp đồng bảo lãnh chỉ bao gồm tiền gốc đến hạn, bên bảo lãnh không tự động chịu trách nhiệm đối với lãi và phí trả chậm. Nếu hợp đồng quy định bao gồm cả lãi, phí trả chậm và các khoản phí liên quan, trách nhiệm được mở rộng theo đúng thỏa thuận.

Giới hạn bảo lãnh còn liên quan đến thời hạn. Bên bảo lãnh chỉ chịu trách nhiệm trong thời hạn được ghi trong hợp đồng. Kể cả khi khoản nợ gốc chưa được tất toàn, trách nhiệm bảo lãnh có thể kết thúc nếu thời hạn bảo lãnh hết hạn và các bên không có thỏa thuận gia hạn.

Cơ chế thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh

Khi bên được bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ, bên thụ hưởng cần kiểm tra điều kiện phát sinh nghĩa vụ bảo lãnh. Các bước thường gặp gồm xác định vi phạm nghĩa vụ, thông báo cho bên bảo lãnh, yêu cầu bên bảo lãnh thanh toán và tiến hành bù đắp thiệt hại theo thỏa thuận.

Bên bảo lãnh có thể trực tiếp thanh toán khoản bị thiếu, trả chậm hoặc tự nguyện thỏa thuận với ngân hàng về phương thức xử lý. Nếu không thỏa thuận được, bên thụ hưởng có thể thực hiện quyền yêu cầu bồi thường theo trình tự nêu trong hợp đồng và quy định pháp luật áp dụng.

Bên bảo lãnh sau khi hoàn thành nghĩa vụ bảo lãnh có quyền yêu cầu bên được bảo lãnh hoàn trả khoản tiền đã thanh toán, cùng với các khoản lãi, chi phí và tổn thất phát sinh theo thỏa thuận hoặc quy định pháp luật. Thực tế, quyền này có thể được vận hành thông qua thỏa thuận trung gian hoặc thủ tục theo quy định về bảo đảm.

Ưu điểm, hạn chế và rủi ro

Hợp đồng bao lãnh thanh toán giúp ngân hàng đánh giá thêm năng lực tài chính của bên bảo lãnh, mở rộng nguồn huy động tài trợ và giảm tỷ lệ rủi ro thu hồi nợ. Đối với bên được bảo lãnh, hợp đồng giúp duy trì mức tín dụng và tránh hoặc giảm nhẹ tác động khi không thể thanh toán đúng hạn.

Tuy nhiên, hợp đồng cũng tạo ra rủi ro cho bên bảo lãnh vì có thể phải thanh toán thay bên được bảo lãnh, kể cả khi bên được bảo lãnh không có khả năng hoàn trả. Bên bảo lãnh cần đánh giá kỹ năng lực tài chính, dòng tiền và mức độ hợp tác của bên được bảo lãnh trước khi cam kết.

Người thực hiện cũng cần kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký, thẩm quyền ký, năng lực của bên bảo lãnh, nội dung bảo lãnh và các điều khoản về thời hạn. Nếu hợp đồng được ký điện tử hoặc sử dụng chữ ký số, cần bảo đảm tuân thủ các yêu cầu pháp lý về giao dịch điện tử, xác thực người ký và lưu trữ chứng tứ.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Bên bảo lãnh có phải chịu trách nhiệm khi bên được bảo lãnh chỉ chậm thanh toán một phần nhỏ hay không?
Bên bảo lãnh có thể phải chịu trách nhiệm nếu hợp đồng quy định bảo lãnh cho trường hợp chậm thanh toán và vi phạm này đủ để kích hoạt nghĩa vụ bảo lãnh. Tuy nhiên, mức trách nhiệm vẫn bị giới hạn bởi phạm vi, số tiền và thời hạn bảo lãnh đã thỏa thuận.

Hỏi: Sau khi ngân hàng được bên bảo lãnh bồi thường, ngân hàng có quyền ghi trừ vào tài khoản của bên được bảo lãnh không?
Không phải lúc nào cũng được ghi trừ trực tiếp. Ngân hàng cần xem xét thỏa thuận bảo lãnh, quy định về bảo đảm và tình trạng pháp lý của quan hệ giữa hai bên. Nếu không có cơ sở thỏa thuận hoặc ủy quyền phù hợp, ngân hàng phải thực hiện trình tự thu hồi nợ theo quy định pháp luật.

Hỏi: Bên bảo lãnh có thể yêu cầu ngân hàng giải trừ nghĩa vụ trước khi đến hạn không?
Chỉ khi hợp đồng hoặc thỏa thuận có quy định như vậy và đáp ứng điều kiện giải trừ. Trong nhiều trường hợp, bên bảo lãnh chỉ được yêu cầu giải trừ sau khi bên được bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ và hết thời hạn thông báo bảo lãnh. Việc giải trừ tùy ý bên bảo lãnh cũng có thể phát sinh nghĩa vụ bồi thường theo thỏa thuận giữa các bên.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

T
thithu.com

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.