Bỏ qua điều hướng

Hợp đồng bảo lãnh nguyên tắc là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

Hợp đồng bảo lãnh nguyên tắc

Hợp đồng bảo lãnh nguyên tắc là hợp đồng được lập giữa bên bảo lãnh và chủ nợ để bên bảo lãnh nghĩa vụ hoàn trả một khoản vốn, khoản tiền hoặc tài sản mà bên thứ ba đã thực hiện nghĩa vụ thay cho chủ nợ khi chủ nợ không thực hiện đúng nghĩa vụ. Hợp đồng xác lập trách nhiệm của bên bảo lãnh đối với chủ nợ, đồng thời quy định rõ các khoản được bảo đảm, phạm vi bảo lãnh, thời hạn và điều kiện được yêu cầu bồi hoàn.

Hợp đồng bảo lãnh nguyên tắc thường xuất hiện trong quan hệ tín dụng, bảo đảm tài sản và thanh toán quốc tế. Khi bên được bảo lãnh không hoàn trả khoản nợ, bên bảo lãnh có nghĩa vụ thanh toán theo cam kết đã thỏa thuận. Nếu số tiền bồi hoàn không đủ để bù đắy thiệt hại, chủ nợ chỉ có thể yêu cầu bồi hoàn phần vượt quá mức bảo lãnh sau khi đã thực hiện các thủ tục thu hồi và truy đòi theo quy định.

Bản chất pháp lý

Hợp đồng bảo lãnh nguyên tắc có tính chất là hợp đồng bảo đảm, trong đó bên bảo lãnh cam kết chịu trách nhiệm đối với nghĩa vụ tài chính của chủ nợ, thay vì chỉ chịu trách nhiệm về tài sản được bảo lãnh.

Các bên tham gia gồm:

  • Bên bảo lãnh: người thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và chịu trách nhiệm hoàn trả khi nghĩa vụ gốc bị vi phạm.
  • Chủ nợ: người được hưởng quyền yêu cầu bồi hoàn trong phạm vi bảo lãnh.
  • Bên được bảo lãnh: người có nghĩa vụ gốc đối với chủ nợ và được bên bảo lãnh bảo lãnh.
  • Bên thứ ba có liên quan: chủ nợ gốc hoặc người đã thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh, tùy trường hợp.

Hợp đồng chỉ có hiệu lực bảo lãnh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, hình thức, nội dung cam kết và các yêu cầu luật điều kiện áp dụng. Việc bảo lãnh không tự động chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên bảo lãnh và cũng không làm thay đổi nghĩa vụ gốc của bên được bảo lãnh.

Phạm vi trách nhiệm bồi hoàn

Phạm vi bồi hoàn được xác định trên cơ sở nội dung hợp đồng, yêu cầu của chủ nợ và các văn bản có liên quan. Bên bảo lãnh thường bồi hoàn các khoản sau:

  • Tiền gốc và tiền lãi phát sinh từ nghĩa vụ được bảo lãnh.
  • Phí và chi phí hợp lý do chủ nợ phát sinh trong quá trình thu hồi, bao gồm chi phí tố tụng và chi phí thực hiện các biện pháp bảo đảm.
  • Mức bồi hoàn không vượt quá tổng giá trị nghĩa vụ bảo lãnh, trừ trường hợp các bên thỏa thuận khác hoặc quy định pháp luật cho phép.
  • Các khoản bồi hoàn phát sinh từ vi phạm nghĩa vụ gốc trong thời hạn bảo lãnh và phát sinh trước thời điểm bảo lãnh kết thúc.

Ví dụ, ngân hàng cấp tín dụng cho doanh nghiệp và được một công ty khác bảo lãnh. Khi doanh nghiệp không trả đúng hạn, ngân hàng có thể yêu cầu công ty bảo lãnh thanh toán số dư nợ gốc, lãi trong hạn, lãi quá hạn và các chi phí hợp lý phát sinh do việc thu hồi nợ, với tổng mức không vượt quá số tiền đã cam kết bảo lãnh.

Điều kiện phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn

Nghĩa vụ bồi hoàn của bên bảo lãnh thường phát sinh khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

  1. Bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ gốc.
  2. Nghĩa vụ gốc đã đến hạn hoặc phát sinh sự kiện quy định trong hợp đồng làm phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn.
  3. Chủ nợ đã thực hiện đúng nghĩa vụ theo thỏa thuận với bên được bảo lãnh, như thông báo trước khi yêu cầu bồi hoàn, trình bày chứng từ và tạo điều kiện cho bên bảo lãnh tiếp tục thực hiện nghĩa vụ gốc.
  4. Yêu cầu bồi hoàn được trình bày trong thời hạn theo hợp đồng và không vượt quá phạm vi bảo lãnh.
  5. Không có trường hợp chủ nợ tự ý chấp nhận hoặc tha từ một phần nghĩa vụ gốc làm ảnh hưởng đến quyền của bên bảo lãnh mà không thông báo hoặc không được bên bảo lãnh chấp thuận theo thỏa thuận.

Trong thực tế, việc xác định chủ nợ đã hoàn thành nghĩa vụ thông báo hay nghĩa vụ bảo lãnh được coi là đã phát sinh cần được thống nhất rõ trong hợp đồng. Việc chậm trễ trong việc thông báo có thể ảnh hưởng đến khả năng bồi hoàn và đến trách nhiệm của các bên.

Thời hạn bảo lãnh và thời hạn yêu cầu bồi hoàn

Thời hạn bảo lãnh là khoảng thời gian bên bảo lãnh chịu trách nhiệm đối với nghĩa vụ được bảo lãnh. Trong hợp đồng, các bên cần ghi rõ:

  • Ngày bắt đầu và ngày kết thúc thời hạn bảo lãnh.
  • Thời hạn yêu cầu bồi hoàn.
  • Thời hạn mà chủ nợ phải thông báo vi phạm nghĩa vụ gốc.
  • Thời hạn bên bảo lãnh tiếp tục thực hiện nghĩa vụ gốc sau khi nhận thông báo.
  • Thời hạn khởi kiện hoặc thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan.

Nếu không thỏa thuận về thời hạn yêu cầu bồi hoàn, chủ nợ vẫn có thể thực hiện quyền yêu cầu bồi hoàn trong thời hạn theo quy định pháp luật áp dụng. Tuy nhiên, chủ nợ không nên chậm trễ thông báo, vì việc chậm trễ có thể làm phát sinh thiệt hại và khiến bên bảo lãnh không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ gốc.

Sau khi hợp đồng bảo lãnh kết thúc, các bên vẫn còn nghĩa vụ liên quan đến nghĩa vụ gốc đã phát sinh hoặc vi phạm trong thời hạn bảo lãnh. Do đó, việc kết thúc thời hạn không đồng nghĩa với việc mọi trách nhiệm bảo lãnh lập tức chấm dứt.

Ưu điểm và hạn chế

Hợp đồng bảo lãnh nguyên tắc giúp chủ nợ có thêm một nguồn thu hồi vốn, giảm rủi ro thanh toán và làm cơ sở để tiếp tục cấp tín dụng. Đối với bên bảo lãnh, hợp đồng giúp định hình rõ trách nhiệm tài chính và có thể là cơ sở để yêu cầu bồi hoàn khi bên được bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ gốc.

Tuy nhiên, hình thức bảo lãnh này vẫn có những hạn chế nhất định:

  • Bên bảo lãnh phải theo dõi tình hình tài chính và uy tín của bên được bảo lãnh.
  • Giá trị bảo lãnh có thể không đáp ứng đầy đủ thiệt hại thực tế của chủ nợ.
  • Quy trình thu hồi nợ có thể phức tạp nếu các bên không thống nhất về mức bồi hoàn hoặc các khoản phát sinh.
  • Bên bảo lãnh có rủi ro phải sử dụng tài sản, tiền lưu động hoặc huy động vốn để thanh toán nghĩa vụ bảo lãnh.
  • Bảo lãnh nguyên tắc không loại trừ nghĩa vụ gốc của bên được bảo lãnh; vì vậy, chủ nợ thường phải thực hiện nghĩa vụ gốc trước khi yêu cầu bên bảo lãnh bồi hoàn.

So sánh với bảo lãnh tài sản

Bảo lãnh nguyên tắc và bảo lãnh tài sản đều là các hình thức bảo đảm bằng nghĩa vụ của bên thứ ba. Tuy nhiên, hai hình thức này có sự khác biệt:

Nội dung so sánhBảo lãnh nguyên tắcBảo lãnh tài sản
Căn cứ bảo đảmNghĩa vụ tài chính của bên bảo lãnhQuyền hưởng tài sản thuộc sở hữu của bên bảo lãnh
Phạm vi rủi roBên bảo lãnh phải hoàn thành nghĩa vụ bồi hoànChủ nợ có quyền tiếp cận và trực tiếp thực hiện quyền định đoạt tài sản bảo lãnh
Thời điểm chủ nợ tiếp cận bảo đảmPhải thực hiện thủ tục yêu cầu bồi hoàn và các bước xử lý liên quanCó thể chuyển nhượng, truy đòi hoặc thực hiện quyền định đoạt theo quy định pháp luật
Tính chất ưu tiênPhụ thuộc vào quy định pháp luật về bảo đảm và quy trình thu hồiPhát sinh quyền ưu tiên theo quy định pháp luật về bảo đảm tài sản

Bảo lãnh tài sản thường được xem là có mức độ bảo đảm trực tiếp cao hơn vì chủ nợ có quyền thực hiện các biện pháp trên tài sản bảo lãnh. Bảo lãnh nguyên tắnh phù hợp với các trường hợp bên được bảo lãnh là doanh nghiệp, tổ chức có uy tín hoặc cá nhân có năng lực tài chính nhưng chưa thể thể chấp hoặc chuyển nhượng tài sản.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Chủ nợ có được yêu cầu bên bảo lãnh thanh toán trực tiếp thay vì yêu cầu bên được bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ gốc không?
Không trong trường hợp chủ nợ chưa thực hiện nghĩa vụ gốc và chưa có sự kiện theo hợp đồng dẫn đến việc bên bảo lãnh phải bồi hoàn. Chủ nợ cần tuân thủ trình tự thông báo, thời hạn yêu cầu bồi hoàn và các điều kiện được quy định trong hợp đồng.

Hỏi: Bên bảo lãnh có thể yêu cầu bên được bảo lãnh tiếp tục thực hiện nghĩa vụ gốc sau khi nhận được thông báo vi phạm không?
Có, nếu hợp đồng quy định. Thông báo của chủ nợ thường tạo cơ sở để bên bảo lãnh tiếp tục thực hiện nghĩa vụ gốc trong một khoảng thời gian nhất định, nhằm hạn chế thiệt hại cho chủ nợ và giảm thiểu chi phí bồi hoàn.

Hỏi: Nếu số tiền bồi hoàn không đủ bù đắt thiệt hại, chủ nợ có thể yêu cầu thêm ngoài số tiền bảo lãnh không?
Chủ nợ có thể yêu cầu phần thiệt hại vượt quá giới hạn bảo lãnh nếu chứng minh được thiệt hại phát sinh từ vi phạm nghĩa vụ gốc và đã thực hiện các thủ tục thu hồi, truy đòi theo quy định. Việc yêu cầu này có thể phải được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tố tụng tùy trường hợp.

Nội dung mang tính tham khảo và cập nhật theo quy định hiện hành, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tư vấn chuyên môn của tổ chức tín dụng.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

Thuật ngữ liên quan

A

AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking)

Nghiệp vụ ngân hàng

AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking) là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo — bao gồm

A

AML — Phòng chống rửa tiền (Anti-Money Laundering)

Nghiệp vụ ngân hàng

AML (Anti-Money Laundering — Phòng chống rửa tiền) là tổng hợp các biện pháp pháp lý, quy trình và h

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là AUM — Assets Under Management. Thuật ngữ ngân hàng song ngữ

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là AUM — 운용자산규모(운용자산규모). Thuật ngữ ngân hàng song ngữ Việt-Hàn.

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Nhật là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Nhật là AUM — 運用資産残高(うんようしさんざんだか). Thuật ngữ ngân hàng song ngữ Việ

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Trung là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Trung là AUM — 资产管理规模(zīchǎn guǎnlǐ guīmó). Thuật ngữ ngân hàng son

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Tây Ban Nha là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Tây Ban Nha là AUM — Activos Bajo Gestión. Thuật ngữ ngân hàng song

A

Acq

Nghiệp vụ ngân hàng

Acq là thuật ngữ phổ biến trong lĩnh vực ngân hàng tài chính.

T
thithu.com

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.