Chứng chỉ tiền gửi có lãi suất thả nổi (Floating-rate Certificate of Deposit) là gì?

Chứng chỉ tiền gửi có lãi suất thả nổi (Floating-rate Certificate of Deposit)

Chứng chỉ tiền gửi có lãi suất thả nổi (Floating-rate Certificate of Deposit, viết tắt: Floating-rate CD hoặc FRCD) là một công cụ huy động vốn của ngân hàng thương mại, trong đó lãi suất danh nghĩa của chứng chỉ không được cố định từ ngày phát hành mà được điều chỉnh định kỳ theo một lãi suất tham chiếu thị trường (ví dụ: lãi suất liên ngân hàng, lãi suất tiền gửi kỳ hạn tương ứng của chính ngân hàng phát hành, hoặc một chỉ báo lãi suất phổ biến khác) cộng thêm một biên độ cố định (spread) do ngân hàng ấn định. Khi lãi suất thị trường biến động, lãi suất của chứng chỉ tiền gửi thả nổi sẽ được tính lại theo chu kỳ đã cam kết (thường là 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng), giúp người gửi tiền được hưởng lợi khi lãi suất thị trường tăng nhưng cũng chấp nhận mức lãi thấp hơn nếu lãi suất thị trường giảm. Sản phẩm này phù hợp với nhà đầu tư cá nhân và tổ chức có dòng tiền nhàn rỗi từ 6 tháng trở lên, mong muốn linh hoạt hơn so với chứng chỉ tiền gửi lãi suất cố định (Fixed-rate CD) truyền thống.

Đặc điểm cấu chúc tương thích thường gặp

• Lãi suất tham chiếu (Benchmark rate): Là lãi suất cơ sở được dùng để neo theo khi điều chỉnh. Một số ngân hàng sử dụng lãi suất tiền gửi kỳ hạn tương ứng của chính ngân hàng đang niêm yết trên biểu lãi suất huy động, một số khác dùng lãi suất liên ngân hàng hoặc chỉ báo lãi suất thị trường liên quan.
• **Biên độ lãi suất (Spread): Là phần cố định cộng thêm vào lãi suất tham chiếu, phản ánh chi phí huy động của ngân hàng. Ví dụ: lãi suất thả nổi = Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng niêm yết + 0,2%/năm.
• Kỳ điều chỉnh (Reset period): Là chu kỳ lãi suất được tính lại, phổ biến nhất là 3 tháng hoặc 6 tháng một lần. Một số ngân hàng áp dụng kỳ điều chỉnh 12 tháng.
• Kỳ hạn chứng chỉ: Thông thường từ 6 tháng đến 5 năm, tùy quy định nội bộ của từng ngân hàng.
• Mệnh giá phát hành: Phổ biến từ 10 triệu đồng trở lên đối với khách hàng cá nhân, 100 triệu đồng trở lên đối với khách hàng tổ chức. Một số ngân hàng phát hành dưới dạng chứng chỉ tiền gửi ghi danh hoặc vô danh.
• Phương thức trả lãi: Có thể trả lãi định kỳ vào tài khoản thanh toán của khách hàng hoặc trả lãi cuối kỳ cùng với gốc.

Ưu điểm và nhược điểm

Ưu điểm:

• Khi lãi suất thị trường tăng, người gửi được điều chỉnh lãi suất theo chiều có lợi mà không cần đáo hạn hay chuyển sang sản phẩm khác.
• Lãi suất điều chỉnh định kỳ thường được xác định theo biểu lãi suất huy động hiện hành nên có cơ sở so sánh minh bạch.
• Phù hợp với nhà đầu tư dự phóng được chu kỳ lãi suất tăng trong tương lai gần.

Nhược điểm:

• Khi lãi suất thị trường giảm, lãi suất danh nghĩa sẽ giảm theo, người gửi có thể nhận mức lãi thấp hơn so với gửi tiết kiệm kỳ hạn cố định truyền thống tại thời điểm phát hành.
• Lãi suất thả nổi khi điều chỉnh thường bằng hoặc thấp hơn một chút so với biểu lãi suất huy động thông thường cùng kỳ hạn do ngân hàng dự phòng rủi ro chi phí vốn.
• Sản phẩm thường có điều kiện rút trước hạn chặt chẽ hơn chứng chỉ tiền gửi cố định, một số ngân hàng không cho rút trước hạn hoặc chỉ cho rút trước hạn với mức lãi suất rất thấp.

Ví dụ minh họa

Khách hàng cá nhân mua chứng chỉ tiền gửi thả nổi kỳ hạn 24 tháng tại ngân hàng X với mệnh giá 500 triệu đồng, kỳ điều chỉnh lãi suất 6 tháng/lần. Tại thời điểm phát hành, ngân hàng cam kết: Lãi suất 6 tháng đầu = 5,0%/năm, từ kỳ thứ hai trở đi lãi suất = Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng niêm yết tại ngân hàng + 0,3%/năm. Nếu sau 6 tháng lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng niêm yết là 5,2%/năm thì lãi suất áp dụng cho 6 tháng tiếp theo là 5,5%/năm. Nếu lãi suất thị trường giảm xuống còn 4,5%/năm thì lãi suất chứng chỉ tiền gửi chỉ còn 4,8%/năm. Như vậy, khi lãi suất thị trường tăng 0,2 điểm phần trăm, khách hàng được hưởng mức tăng 0,5 điểm phần trăm, nhưng khi lãi suất giảm 0,7 điểm phần trăm, khách hàng chỉ chịu mức giảm 0,2 điểm phần trăm so với ban đầu.

Phân biệt với các sản phẩm lãi suất tương tự

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Lãi suất thả nổi của chứng chỉ tiền gửi có được điều chỉnh theo lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước hay không?

Không phải tất cả trường hợp. Lãi suất thả nổi của chứng chỉ tiền gửi thường được neo theo lãi suất tiền gửi kỳ hạn tương ứng trên biểu lãi suất huy động của chính ngân hàng phát hành hoặc lãi suất liên ngân hàng, chứ không trực tiếp neo theo lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh các loại lãi suất điều hành, các lãi suất tham chiếu này thường biến động cùng chiều nên gián tiếp tác động đến lãi suất thả nổi của chứng chỉ tiền gửi.

Hỏi: Khi mua chứng chỉ tiền gửi thả nổi, làm thế nào để ước lượng lãi suất tương lai để so sánh với chứng chỉ tiền gửi lãi suất cố định?

Cách phổ biến là theo dõi xu hướng lãi suất tiền gửi kỳ hạn tương ứng trên biểu lãi suất huy động của ngân hàng phát hành trong 3–6 tháng gần nhất, kết hợp dự báo xu hướng lãi suất thị trường từ các bản tin tài chính ngân hàng và các kênh phân tích của tổ chức tín dụng. Nếu kỳ vọng lãi suất thị trường tiếp tục tăng hoặc đi ngang, chứng chỉ tiền gửi thả nổi thường có lợi thế hơn; ngược lại nếu kỳ vọng lãi suất giảm mạnh, nên chọn chứng chỉ tiền gửi lãi suất cố định dài hạn để khóa mức lãi cao.

Hỏi: Chứng chỉ tiền gửi thả nổi có được chi trả bảo hiểm tiền gửi như tiền gửi tiết kiệm thông thường hay không?

Theo quy định hiện hành về bảo hiểm tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi do ngân hàng thương mại phát hành tại Việt Nam được xem là một hình thức tiền gửi và thuộc đối tượng bảo hiểm tiền gửi theo quy định, với mức chi trả tối đa hiện nay là 125 triệu đồng/người/tổ chức tín dụng trong trường hợp tổ chức tín dụng mất khả năng thanh toán. Tuy nhiên, người gửi cần xác nhận trực tiếp với ngân hàng phát hành và tham khảo quy định mới nhất của Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam (DIV) tại thời điểm mua, vì điều kiện chi trả có thể thay đổi theo chính sách từng thời kỳ.

Nội dung mang tính tham khảo về nghiệp vụ ngân hàng, không thay thế tư vấn pháp lý hay tài chính chuyên nghiệp. Để có thông tin chính xác và cập nhật nhất, người đọc nên liên hệ trực tiếp ngân hàng phát hành hoặc cơ quan có thẩm quyền.