Bỏ qua điều hướng

Chính sách quản trị tài sản phái sinh là gì?

Thuật ngữ chung

Chính sách quản trị tài sản phái sinh

Chính sách quản trị tài sản phái sinh là tài liệu quản trị nội bộ do ngân hàng ban hành, quy định nguyên tắc, phạm vi, thẩm quyền và cơ chế kiểm soát đối với toàn bộ quá trình tham gia, giao dịch, định giá, phê duyệt và giám sát các tài sản phái sinh thuộc phạm vi hoạt động của ngân hàng.

Tài sản phái sinh có thể bao gồm hợp đồng phái sinh, phái sinh lãi suất, phái sinh giá trị doanh nghiệp, phái sinh ngoại tệ, hợp đồng tương lai, quyền chọn, hoán đổi và các công cụ có cấu trúc phái sinh liên quan. Chính sách quản trị không chỉ mô tả hoạt động giao dịch mà còn thiết lập các khung kiểm soát nhằm bảo đảm ngân hàng xác định đúng nghĩa vụ, giới hạn rủi ro và theo dõi hiệu quả của các vị thế phái sinh.

Trong thực tế, chính sách phải phù hợp với mô hình hoạt động, quy mô, mức độ phức tạp và khẩu vị rủi ro của từng ngân hàng. Với các đơn vị có hoạt động phái sinh quy mô lớn, chính sách cần được bổ sung bằng quy trình, quy định về giới hạn, hệ thống định giá độc lập và báo cáo rủi ro.

Mục tiêu của chính sách quản trị tài sản phái sinh

Mục tiêu chính của chính sách là hạn chế rủi ro do tính đòn bẩy, thanh khoản, thị trường, đối tác và vận hành có thể phát sinh trong hoạt động phái sinh. Chính sách cũng đảm bảo các giao dịch được thực hiện theo thẩm quyền, có hồ sơ đầy đủ và được giám sát xuyên suốt vòng đời sản phẩm.

Các mục tiêu thường được quy định gồm:

  • Xác định các sản phẩm phái sinh được phép kinh doanh và các sản phẩm bị cấm hoặc phải hạn chế.
  • Phân công trách nhiệm giữa bộ phận kinh doanh, quản trị rủi ro, kiểm soát chất lượng, tài chính, pháp chế, công nghệ thông tin và kiểm toán nội bộ.
  • Thiết lập quy trình phê duyệt sản phẩm, giao dịch, mô hình định giá và thay đổi điều kiện hợp đồng.
  • Quy định giới hạn về loại khách hàng, sản phẩm, đối tác, thời hạn, quy mô, mức lỗi và tập trung rủi ro.
  • Bảo đảm dữ liệu giao dịch, dữ liệu thị trường và kết quả định giá được lưu trữ, đối chiếu và truy vết.
  • Định kỳ đánh giá hiệu quả của mô hình, kiểm soát mô hình và chất lượng dữ liệu.
  • Báo cáo tình hình sử dụng sản phẩm, vị thế và rủi ro đến cấp quản trị phù hợp.

Phạm vi áp dụng và các bên liên quan

Phạm vi áp dụng thường bao gồm sản phẩm phái sinh tự doanh, sản phẩm phái sinh cấu trúc, hoạt động phái sinh thuộc sổ sách ngân hàng và các nhóm khách hàng pháp lý, tài chính được chào bán. Đối với ngân hàng chỉ cung cấp dịch vụ môi giới hoặc lưu ký, chính sách cần phân biệt rõ hoạt động thực hiện với tư cách nhà đầu tư với hoạt động có thể tạo ra vị thế rủi ro.

Các bên liên quan có vai trò khác nhau:

  • Hội đồng quản trị và ban điều hành: phê duyệt khung chính sách, mức giới hạn và mức rủi ro được chấp nhận.
  • Bộ phận kinh doanh: đề xuất sản phẩm, tiếp cận khách hàng và thực hiện giao dịch trong hạn mức đã được phê duyệt.
  • Quản trị rủi ro: xây dựng phương pháp đo lường, kiểm soát giới hạn, theo dõi rủi ro và thực hiện kiểm định độc lập.
  • Kiểm soát chất lượng và kiểm toán nội bộ: đánh giá tính hiệu quả của quy trình, kiểm soát và mô hình quản trị.
  • Pháp chế và tuân thủ: rà soát tính phù hợp với quy định pháp luật, hợp đồng và yêu cầu của khách hàng.
  • Công nghệ thông tin và dữ liệu: bảo đảm hệ thống giao dịch, định giá, lưu trữ và báo cáo hoạt động ổn định, có kiểm soát.

Nguyên tắc phê duyệt sản phẩm và giao dịch

Mọi sản phẩm phái sinh mới hoặc thay đổi đáng kể phải được đánh giá trước khi cung cấp. Hồ sơ phê duyệt thường bao gồm mô tả đặc điểm sản phẩm, đối tượng khách hàng, công thức thanh toán, rủi ro trọng yếu, dữ liệu định giá, cơ chế xử lý ngoại lệ và kế hoạch định giá lại.

Đối với giao dịch, ngân hàng cần kiểm soát trước khi thực hiện các yếu tố như thẩm quyền của nhân viên, đối tác giao dịch, mức độ phức tạp, mức lỗi cam kết, thời hạn và sự phù hợp với chính sách của khách hàng. Giao dịch vượt giới hạn, giao dịch không có mức định giá phù hợp hoặc giao dịch với đối tác chưa được phê duyệt phải được xử lý theo quy trình ngoại lệ.

Một hệ thống phê duyệt hiệu quả cần phân tách rõ ba lớp kiểm soát:

  1. Kiểm soát trước giao dịch về thẩm quyền, hạn mức và tính hợp lệ của thông tin.
  2. Kiểm soát trong giao dịch về việc thực thi định giá, ghi nhận và xử lý ngoại lệ.
  3. Kiểm soát sau giao dịch về đối soát, báo cáo, giám sát giới hạn và rà soát định kỳ.

Định giá, giám sát và kiểm soát mô hình

Định giá là trọng tâm của quản trị tài sản phái sinh vì giá quyết định giá trị giao dịch, mức lãi hoặc lỗ, nghĩa vụ thanh toán và khả năng phát sinh thêm khoản lỗ. Ngân hàng cần xác định rõ nguồn giá tham chiếu, tần suất cập nhật, mức độ khả dụng của dữ liệu thị trường và quy tắc xử lý khi không có giá phù hợp.

Đối với sản phẩm có đối tác tham gia trực tiếp trong giao dịch, ngân hàng phải xem xét mức độ độc lập giữa bên định giá và bên giao dịch. Với công cụ phức tạp, mô hình định giá phải được kiểm định định kỳ bởi bộ phận độc lập; kết quả kiểm định cần được theo dõi đến khi các điểm chưa phù hợp được khắc phục.

Hoạt động giám sát bao gồm kiểm tra hàng ngày về giao dịch và mức lỗ, theo dõi định kỳ giới hạn rủi ro, so sánh giá định giá với giá thị trường, rà soát mô hình và đánh giá tác động của thay đổi thị trường. Ví dụ, nếu chênh lệch giá định giá với giá thị trường vượt ngưỡng cảnh báo trong nhiều ngày liên tiếp, ngân hàng cần thực hiện quy trình làm rõ, xác định nguyên nhân và có phương án khắc phục.

Tài liệu liên quan và báo cáo

Để chính sách có thể được thực hiện thống nhất, ngân hàng còn cần ban hành các tài liệu vận hành chi tiết. Các tài liệu này có thể gồm quy trình thẩm định sản phẩm, quy trình phê duyệt giao dịch, hướng dẫn định giá, quy định kiểm soát đối tác, quy định giới hạn, quy trình xử lý giao dịch lỗi và biểu mẫu báo cáo.

Báo cáo tối thiểu nên trình bày:

  • Danh mục sản phẩm phái sinh đang sử dụng và số lượng giao dịch theo từng loại.
  • Vị thế theo khách hàng, đối tác, sản phẩm, thời hạn và loại rủi ro.
  • Số dư phái sinh ròng và mức đòn bẩy.
  • Kết quả đối soát với bên thứ ba.
  • Các giao dịch lỗi, vi phạm giới hạn và ngoại lệ đã xử lý.
  • Tình trạng chất lượng dữ liệu và kết quả kiểm định mô hình.
  • Các thay đổi đối với sản phẩm, thị trường, quy định pháp luật và hệ thống công nghệ thông tin.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Chính sách quản trị tài sản phái sinh khác quy trình nghiệp vụ phái sinh như thế nào?
Chính sách là tài liệu cấp cao xác lập nguyên tắc, phạm vi, vai trò, thẩm quyền và cơ chế kiểm soát. Quy trình nghiệp vụ hướng dẫn cụ thể cách thực hiện từng bước như tiếp nhận giao dịch, kiểm tra hạn mức, định giá, ghi nhận và báo cáo.

Hỏi: Khi nào ngân hàng phải phê duyệt lại một sản phẩm phái sinh đã đưa vào sử dụng?
Ngân hàng cần rà soát khi có thay đổi về điều khoản hợp đồng, công thức thanh toán, đối tác, phương pháp định giá, cơ chế thanh toán, quy định pháp luật hoặc hạ tầng công nghệ. Rủi ro mới phát sinh cũng có thể làm phát sinh yêu cầu đánh giá và phê duyệt bổ sung.

Hỏi: Có cần kiểm định độc lập đối với mọi mô hình định giá phái sinh không?
Không nhất thiết mọi mô hình đều phải có mức kiểm định tương đương nhau. Mức độ kiểm định phụ thuộc vào tính phức tạp, doanh thu, rủi ro, mức độ sử dụng và khả năng thay thế của mô hình; tuy nhiên, mô hình quan trọng, phức tạp hoặc được sử dụng rộng rãi cần có kiểm soát chặt chẽ hơn.

Kết luận

Chính sách quản trị tài sản phái sinh là nền tảng để ngân hàng kiểm soát hoạt động phái sinh, bảo đảm tính nhất quán trong phê duyệt, giao dịch, định giá và giám sát. Hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào độ đầy đủ của các quy định mà còn phụ thuộc vào việc phân tách rõ trách nhiệm, kiểm soát chất lượng dữ liệu, ứng xử kịp thời với ngoại lệ và cập nhật định kỳ theo thay đổi của sản phẩm, thị trường và mô hình hoạt động.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn hoặc tư vấn pháp lý của từng ngân hàng.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

T
thithu.com

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.