Chấm điểm ESG của khoản vay
Chấm điểm ESG của khoản vay là kết quả định lượng hoặc phân loại mức độ phù hợp của khoản vay với các yếu tố môi trường – xã hội – quản trị doanh nghiệp. Chấm điểm giúp ngân hàng đánh giá rủi ro phi truyền thống, mức độ bền vững và chất lượng quản trị của doanh nghiệp vay trước khi cấp tín dụng hoặc tiếp tục duy trì khoản vay.
Nếu khoản vay đạt điểm ESG cao, khoản vay thường gắn với mục đích tài chính bền vững, có tác động tích cực đến môi trường, đảm bảo điều kiện lao động và minh bạch hơn trong quản trị. Nếu điểm thấp, khoản vay có thể liên quan đến hoạt động gây ảnh hưởng đến môi trường, rủi ro xã hội hoặc hạn chế về năng lực quản trị.
Các yếu tố được đánh giá
Yếu tố môi trường
Yếu tố môi trường xem xét mức độ tác động của hoạt động vay tới khí hậu, tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường. Các tiêu chí có thể bao gồm:
- Lĩnh vực hoạt động và công nghệ sử dụng;
- Mức tiêu thụ năng lượng, nước và nguyên liệu;
- Khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu;
- Xử lý chất thải, nước thải và phát thải;
- Tuân thủ các yêu cầu về môi trường.
Ví dụ, khoản vay cho một doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời và tiết kiệm năng lượng trong sản xuất thường có mức độ phù hợp môi trường cao hơn khoản vay cho một dự án có mức phát thải cao.
Yếu tố xã hội
Yếu tố xã hội đánh giá tác động của doanh nghiệp với người lao động, khách hàng và cộng đồng. Nội dung đánh giá có thể bao gồm:
- Điều kiện lao động và bảo đảm an toàn tại nơi làm việc;
- Chính sách bình đẳng, đa dạng và không phân biệt đối xử;
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người tiêu dùng;
- Quản lý chuỗi cung ứng;
- Đóng góp tích cực cho cộng đồng địa phương.
Doanh nghiệp có chính sách đào tạo, bảo vệ dữ liệu khách hàng và cung cấp điều kiện lao động phù hợp thường được đánh giá tốt hơn về phương diện xã hội.
Yếu tố quản trị doanh nghiệp
Yếu tố quản trị phản ánh cách doanh nghiệp tổ chức, kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với các bên liên quan. Tiêu chí thường bao gồm:
- Cơ cấu quản trị và tính độc lập của các chức danh chủ chốt;
- Minh bạch thông tin tài chính và báo cáo thường niên;
- Chính sách phòng, chống tham nhũng và gian lận;
- Quản trị rủi ro, kiểm toán nội bộ;
- Kỷ luật vốn và khả năng bảo đảm quyền lợi cổ đông;
- Chính sách liên quan đến thù lao và lợi ích cho ban điều hành.
Một doanh nghiệp có bộ máy quản trị rõ ràng, báo cáo tài chính kiểm toán độc lập và chính sách phòng, chống tham nhũng đầy đủ thường có điểm quản trị cao hơn.
Cách sử dụng trong quy trình tín dụng
Ngân hàng có thể tích hợp chấm điểm ESG vào quy trình tiếp nhận hồ sơ, thẩm định tín dụng, giám sát khoản vay và đánh giá định kỳ. Điểm ESG bổ sung cho đánh giá khả năng trả nợ bằng thông tin về tính bền vững và các rủi ro dài hạn.
Một số ngân hàng sử dụng thang điểm phân loại như sau:
- Điểm cao: khoản vay có tác động tích cực rõ ràng và rủi ro ESG thấp;
- Điểm trung bình: khoản vay có một số điểm cần cải thiện hoặc thiếu thông tin;
- Điểm thấp: khoản vay có rủi ro ESG đáng kể, chẳng hạn do hoạt động gây ô nhiễm, quản trị yếu hoặc thiếu minh bạch;
- Không đủ thông tin: doanh nghiệp chưa cung cấp đầy đủ dữ liệu để ngân hàng đánh giá.
Chấm điểm ESG không tự động thay thế việc đánh giá tín dụng. Một doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về năng lực tài chính, dòng tiền, lịch sử trả nợ, bảo đảm và khả năng hoàn vốn.
Ví dụ về một khoản vay bền vững
Giả sử ngân hàng cấp khoản vay 10 tỷ đồng cho doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện tử để lắp đặt hệ thống tiết kiệm điện. Doanh nghiệp cam kết giảm 15% mức tiêu thụ năng lượng trên mỗi sản phẩm trong năm đầu tiên.
Nếu dự án đáp ứng yêu cầu về công nghệ sản xuất, điều kiện lao động và minh bạch tài chính, khoản vay có thể được xếp vào nhóm có điểm ESG cao. Khi giám sát, ngân hàng theo dõi kết quả tiết kiệm năng lượng, các chỉ tiêu môi trường và tiến độ thực hiện cam kết của doanh nghiệp.
Nếu doanh nghiệp không đạt tiến độ, không cung cấp số liệu hoặc phát sinh vấn đề về điều kiện lao động, ngân hàng có thể yêu cầu doanh nghiệp giải trình và cập nhật lại kế hoạch phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Chấm điểm ESG của khoản vay có giống với điểm hạn ngạch tín dụng xanh không?
Không hoàn toàn. Điểm ESG đánh giá mức độ bền vững và quản trị rủi ro của khoản vay, còn hạn ngạch tín dụng xanh là mức vốn được phân bổ cho các hoạt động đáp ứng tiêu chí môi trường. Một khoản vay có thể có điểm ESG cao nhưng không nhất thiết thuộc hạn ngạch tín dụng xanh nếu không đáp ứng đầy đủ danh mục được công bố.
Hỏi: Nếu doanh nghiệp chưa có báo cáo ESG, ngân hàng có thể chấm điểm khoản vay không?
Có thể, nhưng kết quả sẽ hạn chế và cần được ghi nhận là đánh giá tạm thời. Ngân hàng có thể dựa trên bộ hồ sơ về môi trường, lao động, quản trị, chính sách nội bộ và dữ liệu hoạt động để đánh giá ban đầu. Nếu thiếu thông tin, ngân hàng nên yêu cầu doanh nghiệp bổ sung và thường xuyên cập nhật dữ liệu.
Hỏi: Việc chấm điểm ESG ảnh hưởng như thế nào đến lãi suất và điều kiện vay?
Góc ESG tốt có thể góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận điều kiện vay ưu đãi nếu ngân hàng áp dụng chính sách phù hợp. Tuy nhiên, điểm ESG không tự động quyết định lãi suất. Lãi suất vẫn phụ thuộc vào chất lượng tín dụng, rủi ro doanh nghiệp, mục đích sử dụng vốn, thị trường và chính sách của từng ngân hàng.
Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn hoặc quy định áp dụng riêng của từng ngân hàng.