CASA (Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn)
CASA là viết tắt của Current Account Savings Account — chỉ tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (bao gồm tiền gửi thanh toán và tiết kiệm không kỳ hạn) trên tổng huy động vốn từ khách hàng của một ngân hàng thương mại. Đây là một trong những chỉ tiêu quan trọng hàng đầu trong quản trị chi phí vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng, bởi tiền gửi không kỳ hạn có lãi suất huy động cực thấp (thường chỉ ở mức 0,1%–0,5%/năm, thậm chí nhiều ngân hàng áp dụng 0% cho tài khoản thanh toán cá nhân), trong khi tiền gửi có kỳ hạn phải trả lãi suất 4%–7%/năm tùy kỳ hạn. Công thức tính chuẩn:
CASA (%) = (Tiền gửi thanh toán + Tiết kiệm không kỳ hạn) / Tổng huy động vốn từ khách hàng × 100%
Trong đó, tổng huy động vốn từ khách hàng bao gồm tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các hình thức huy động khác từ dân cư và tổ chức kinh tế. Chỉ tiêu CASA phản ánh mức độ "trung thành về thanh khoản" của khách hàng đối với ngân hàng: khách hàng giữ tiền trong tài khoản thanh toán để chi tiêu, giao dịch hàng ngày thay vì rút ra gửi tiết kiệm kỳ hạn ở nơi khác.
Ý nghĩa chiến lược của CASA với ngân hàng
CASA cao đồng nghĩa với chi phí vốn đầu vào (Cost of Funds) thấp, từ đó giúp ngân hàng cải thiện biên lãi ròng (NIM — Net Interest Margin) và lợi nhuận trước thuế. Ví dụ minh họa: một ngân hàng có CASA 40% và lãi suất bình quân huy động 3%/năm sẽ có chi phí vốn thấp hơn đáng kể so với ngân hàng có CASA 15% và lãi suất bình quân huy động 5%/năm, dù cùng cho vay ra lãi suất 8%/năm. Ngoài ra, khách hàng sử dụng tài khoản thanh toán thường xuyên còn mang lại nguồn thu phí dịch vụ (phí chuyển tiền, phí rút tiền ATM, phí quản lý tài khoản, phí phát hành thẻ…) — tạo thành mô hình "ngân hàng bán lẻ — retail banking" bền vững. Vì vậy, gần như mọi ngân hàng thương mại Việt Nam đều đặt mục tiêu tăng CASA làm KPI trọng tâm trong chiến lược 3–5 năm.
Thực trạng CASA tại hệ thống ngân hàng Việt Nam
Tỷ lệ CASA bình quân toàn hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hiện dao động ở mức 18%–28%, thấp hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực như Singapore, Thái Lan hay Philippines (thường 35%–50%). Tuy nhiên, có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng:
- Nhóm ngân hàng có CASA cao dẫn đầu: MBBank (MB) thường đạt khoảng 42%–48%, Techcombank đạt 38%–44%, Vietcombank (VCB) khoảng 32%–38%, TPBank khoảng 30%–35%. Đây là những ngân hàng có lợi thế về tệp khách hàng trả lương qua tài khoản lớn, hệ sinh thái số phát triển và mạng lưới chi nhánh rộng.
- Nhóm ngân hàng có CASA trung bình: VietinBank, BIDV, ACB, SHB thường ở mức 18%–28%.
- Nhóm ngân hàng có CASA thấp: Chủ yếu các ngân hàng quy mô nhỏ, ngân hàng chuyên cho vay doanh nghiệp lớn, hoặc ngân hàng tập trung vào phân khúc tiền gửi kỳ hạn với lãi suất cạnh tranh — CASA có thể chỉ ở mức 10%–18%.
Việc MB và Techcombank duy trì CASA vượt trội nhờ ba trụ cột chính: (i) chiến lược "lương đến — lương ở" thông qua hợp đồng trả lương với các tập đoàn lớn, khu công nghiệp; (ii) hệ sinh thái số liền mạch (app MBBank, app Techcombank Mobile); (iii) mạng lưới chấp nhận thanh toán rộng (POS, QR, liên kết ví điện tử).
Chiến lược tăng CASA phổ biến tại Việt Nam
Ngân hàng thường triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao tỷ lệ CASA:
- Mở rộng kênh thanh toán số: triển khai VietQR, QR Code liên kết, thanh toán không tiếp xúc (NFC), mobile banking để khuyến khích khách hàng chuyển từ tiền mặt sang giao dịch tài khoản.
- Trả lương qua tài khoản ngân hàng: ký hợp đồng với doanh nghiệp lớn, khu công nghiệp, cơ quan hành chính sự nghiệp để chuyển lương vào tài khoản — đây là cách "neo" tiền trong tài khoản thanh toán hiệu quả nhất.
- Miễn/giảm phí dịch vụ: miễn phí chuyển tiền nội địa, miễn phí rút ATM nội địa, miễn phí quản lý tài khoản dưới ngưỡng nhất định.
- Ưu đãi hoàn tiền (cashback): hoàn tiền khi thanh toán qua POS, QR; tích điểm đổi quà.
- Phát triển tệp khách hàng doanh nghiệp SME: doanh nghiệp nhỏ thường giữ tiền trong tài khoản thanh toán để trả chi phí vận hành hàng ngày, tạo nguồn CASA ổn định.
- Liên kết ví điện tử và hệ sinh thái: tích hợp với MoMo, ZaloPay, ShopeePay, Grab… để tăng tần suất giao dịch qua tài khoản ngân hàng.
Câu hỏi luyện thi tuyển dụng ngân hàng thường gặp về CASA
- CASA tăng ảnh hưởng thế nào đến NIM? Trả lời: CASA tăng làm chi phí vốn đầu vào giảm (vì lãi suất tiền gửi không kỳ hạn rất thấp), trong khi lãi suất cho vay gần như không đổi → NIM = (Lãi suất cho vay − Chi phí vốn) tăng theo.
- Tại sao CASA cao lại là chỉ số tốt? Vì thể hiện khả năng huy động vốn giá rẻ, khách hàng gắn bó, nguồn thu phí dịch vụ ổn định, giảm rủi ro rút tiền hàng loạt khi biến động lãi suất.
- Ngân hàng nào ở Việt Nam có CASA cao nhất? Thường là MB, Techcombank, VCB — nhờ tệp khách hàng trả lương lớn, hệ sinh thái số hoàn thiện.
- CASA có nhược điểm gì không? Có: tiền gửi không kỳ hạn có tính thanh khoản cao nên dễ rút ra khi có biến động lãi suất hoặc khủng hoảng, gây rủi ro thanh khoản cho ngân hàng; ngoài ra ngân hàng phải duy trì dự trữ thanh khoản cao hơn theo quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ dự trữ.
Lưu ý tham khảo
Các số liệu về tỷ lệ CASA, lãi suất huy động và xếp hạng ngân hàng được nêu trong bài viết mang tính tham khảo, được tổng hợp từ các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính quý/năm công bố công khai và thông tin đại chúng tại thời điểm biên soạn. Số liệu thực tế có thể thay đổi theo từng kỳ báo cáo và chính sách kinh doanh của từng ngân hàng. Nội dung bài viết không thay thế tư vấn chuyên môn về tài chính, ngân hàng hay đầu tư.