Bước giá (Tick Size) là gì?

Bước giá (Tick Size)

Bước giá (tick size) là đơn vị thay đổi giá tối thiểu được phép khi nhà đầu tư đặt lệnh mua hoặc bán chứng khoán trên hệ thống giao dịch. Mọi mức giá giao dịch trên sàn phải là bội số của bước giá, nhằm đảm bảo tính thống nhất, rõ ràng và khả năng khớp lệnh hiệu quả của thị trường. Bước giá là một trong những tham số kỹ thuật quan trọng nhất của hệ thống giao dịch, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí giao dịch, mức độ sôi động và tính minh bạch của thị trường chứng khoán.

Bước giá quy định tại các sàn giao dịch Việt Nam

Căn cứ quy chế giao dịch hiện hành, bước giá được áp dụng khác nhau tùy theo từng sàn:

Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE):

• Giá cổ phiếu dưới 10.000 đồng: bước giá là 10 đồng.
• Giá cổ phiếu từ 10.000 đồng đến dưới 50.000 đồng: bước giá là 50 đồng.
• Giá cổ phiếu từ 50.000 đồng trở lên: bước giá là 100 đồng.

Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX):

• Áp dụng bước giá thống nhất 100 đồng cho mọi mức giá đối với cổ phiếu.
• Đối với chứng chỉ quỹ ETF, bước giá hiện cũng áp dụng 100 đồng; một số sản phẩm phái sinh sử dụng bước giá riêng theo đặc thù hợp đồng.

Thị trường UPCoM:

• Bước giá chuẩn 100 đồng cho mọi mức giá.

Thị trường trái phiếu: Bước giá thường áp dụng 100 đồng đối với trái phiếu niêm yết, hoặc theo quy định riêng của từng sàn đối với giao dịch OTC.

Ví dụ minh họa cách áp dụng bước giá

Xét một cổ phiếu có giá tham chiếu 85.000 đồng trên HOSE:

• Do giá nằm trong vùng từ 50.000 đồng trở lên nên bước giá áp dụng là 100 đồng.
• Nhà đầu tư chỉ có thể đặt lệnh mua/bán ở các mức: 85.000 đồng, 85.100 đồng, 85.200 đồng, 85.300 đồng…
• Mức giá 85.050 đồng hay 85.025 đồng đều không hợp lệ và hệ thống sẽ tự động điều chỉnh hoặc từ chối lệnh.

Cùng một cổ phiếu ở mức giá 9.500 đồng trên HOSE:

• Bước giá áp dụng là 10 đồng, nên nhà đầu tư có thể đặt lệnh ở các mức: 9.490 đồng, 9.500 đồng, 9.510 đồng, 9.520 đồng…

Trên HNX, dù giá cổ phiếu là 9.500 đồng hay 85.000 đồng, nhà đầu tư vẫn chỉ đặt được các mức chênh nhau 100 đồng, ví dụ 85.000 đồng, 85.100 đồng, 85.200 đồng.

Tác động của bước giá đến thị trường

Bước giá có vai trò quan trọng đối với hiệu quả vận hành và chất lượng thị trường:

• Chênh lệch giá mua – bán (bid-ask spread): Bước giá nhỏ giúp spread hẹp hơn, giảm chi phí giao dịch cho nhà đầu tư, đặc biệt với giao dịch khối lượng lớn. Ngược lại, bước giá lớn có thể khiến spread rộng hơn, làm tăng chi phí ẩn.
• Tính thanh khoản: Bước giá càng nhỏ thì số lượng mức giá khả dụng càng nhiều, giúp khớp lệnh nhanh và sâu hơn, cải thiện thanh khoản thị trường.
• Biến động giá (volatility): Bước giá lớn có thể khiến giá cổ phiếu dao động mạnh theo từng bước nhảy, gây hiện tượng "giá nhảy" và giảm tính liên tục của chuỗi giá.
• Chiến lược giao dịch: Bước giá ảnh hưởng đến các chiến lược đặt lệnh, đặc biệt là các chiến lược tần suất cao (HFT), market making, scalping, nơi mà mỗi bước giá có thể quyết định lợi nhuận ròng.
• Tâm lý nhà đầu tư: Bước giá quá lớn có thể khiến nhà đầu tư nhỏ lẻ cảm thấy khó tiếp cận vì phải chấp nhận mức chênh giá lớn, trong khi bước giá quá nhỏ có thể tạo nhiễu và gây khó khăn cho việc đọc tín hiệu giá.

So sánh bước giá tại một số thị trường quốc tế

Cách quy định bước giá ở Việt Nam hiện đang ở mức tương đối lớn so với nhiều thị trường phát triển:

• NYSE, NASDAQ (Mỹ): Bước giá áp dụng 1 xu USD (0,01 USD) cho hầu hết cổ phiếu có giá trên 1 USD.
• Sở giao dịch Tokyo (JPX): Bước giá có thể chỉ từ 0,1 JPY đối với các mức giá nhỏ, thay đổi theo bậc giá.
• Thị trường châu Âu: Bước giá dao động 0,0001 – 0,01 EUR tùy sàn và mức giá.

Điều này cho thấy bước giá tại Việt Nam còn dư địa để tinh chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả thị trường, giảm spread và tăng tính hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Vai trò của bước giá đối với thị trường phái sinh

Trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam (hợp đồng tương lai chỉ số VN30), bước giá được quy định cố định 0,1 điểm chỉ số, tương ứng 10.000 đồng trên mỗi hợp đồng (do giá trị mỗi điểm chỉ số = 100.000 đồng). Bước giá phái sinh được thiết kế nhỏ và ổn định để phù hợp với đặc thù đòn bẩy, giúp nhà đầu tư phòng hộ và giao dịch hiệu quả hơn.

Một số lưu ý cho thí sinh ôn thi tuyển dụng ngân hàng

• Nắm rõ bảng bước giá của từng sàn (HOSE, HNX, UPCoM) vì đây là câu hỏi thường gặp trong phần thi nghiệp vụ chứng khoán.
• Phân biệt bước giá với biên độ dao động giá (price range) – hai khái niệm thường bị nhầm lẫn: biên độ là giới hạn % giá có thể biến động trong một phiên, còn bước giá là khoảng cách tối thiểu giữa hai mức giá liên tiếp.
• Liên hệ bước giá với các khái niệm: spread, thanh khoản, chất lượng khớp lệnh, chiến lược giao dịch ngắn hạn để thấy bức tranh toàn diện.
• Theo dõi các điều chỉnh bước giá mới nhất vì Sở GDCK đã có lịch sử điều chỉnh để phù hợp với xu hướng phát triển thị trường (ví dụ HOSE đã từng đề xuất giảm bước giá xuống 50 đồng cho một số vùng giá).

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về chứng khoán và thị trường vốn.