Bảo lãnh từng kỳ giải ngân
Bảo lãnh từng kỳ giải ngân là loại bảo lãnh được thiết lập theo từng đợt hoặc kỳ giải ngân cụ thể của một khoản vay, thay vì bảo lãnh toàn bộ khoản vay trong suốt thời gian còn tồn đọng. Bảo lãnh chỉ có hiệu lực đối với khoản tiền được ngân hàng giải ngân đúng theo kỳ đã thỏa thuận; khi khoản vay được giải ngân đầy đủ theo kỳ hoặc khoản vay đã được tất toán, nghĩa vụ bảo lãnh tương ứng kết thúc. Loại hình này thường được sử dụng khi ngân hàng cấp vay theo nhiều đợt, nhưng muốn giới hạn mức và thời hạn bảo lãnh của từng bên bảo lãnh.
Ví dụ, ngân hàng giải ngân một khoản vay đầu tư theo ba kỳ, mỗi kỳ 5 tỷ đồng, tổng cộng 15 tỷ đồng. Bên bảo lãnh chỉ bảo lãnh cho kỳ giải ngân đầu tiên với mức tối đa 5 tỷ đồng; sau khi ngân hàng giải ngân đủ 5 tỷ đồng, trách nhiệm của bên bảo lãnh kết thúc, trừ trường hợp hợp đồng hoặc văn bản bảo lãnh quy định khác.
Đặc điểm và cơ chế hoạt động
Bảo lãnh từng kỳ giải ngân thường được quy định rõ các nội dung như:
- Kỳ giải ngân và số tiền tối đa được bảo lãnh.
- Thời hạn hiệu lực của từng kỳ bảo lãnh.
- Phạm vi nghĩa vụ bảo lãnh.
- Điều kiện được yêu cầu bảo lãnh.
- Thời điểm bảo lãnh kết thúc.
- Trường hợp bên bảo lãnh phải bồi hoàn.
Khi ngân hàng giải ngân một kỳ, bên bảo lãnh chịu trách nhiệm đối với đúng số tiền được giải ngân trong phạm vi cam kết. Nếu kỳ giải ngân không được thực hiện hoặc chỉ được giải ngân một phần, mức bảo lãnh thường được giới hạn theo số tiền thực tế giải ngân, trừ khi hợp đồng có thỏa thuận khác. Khi khoản vay được tái tổng mức tín dụng, giải ngân bổ sung hoặc điều chỉnh kỳ giải ngân, ngân hàng cần đánh giá lại việc cấp bảo lãnh cho phần vay mới hoặc phần điều chỉnh đó.
Điểm khác biệt chính nằm ở thời hạn và phạm vi hiệu lực. Với bảo lãnh truyền thống, bên bảo lãnh có thể chịu trách nhiệm trong toàn bộ thời gian khoản vay tồn đọng. Với bảo lãnh từng kỳ giải ngân, trách nhiệm được giới hạn theo từng đợt và có thể kết thúc sau khi đợt đó đã được giải ngân đầy đủ.
Ví dụ nghiệp vụ
Giả sử một doanh nghiệp được ngân hàng cấp hạn mức tín dụng 20 tỷ đồng để sản xuất, được giải ngân theo bốn kỳ, mỗi kỳ 5 tỷ đồng. Hồ sơ bảo lãnh có thể được thiết lập như sau:
- Bảo lãnh cho kỳ một: tối đa 5 tỷ đồng.
- Bảo lãnh cho kỳ hai: tối đa 5 tỷ đồng.
- Bảo lãnh cho kỳ ba: tối đa 5 tỷ đồng.
- Bảo lãnh cho kỳ bốn: tối đa 5 tỷ đồng.
Sau khi ngân hàng giải ngân kỳ một đủ 5 tỷ đồng, văn bản bảo lãnh kỳ một có thể kết thúc về phương diện trách nhiệm bảo lãnh. Nếu doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, ngân hàng có thể thực hiện quyền yêu cầu bồi hoàn theo văn bản bảo lãnh đối với phần nợ liên quan đến kỳ giải ngân đó, trong phạm vi và thời hạn được cam kết.
Trường hợp doanh nghiệp chỉ được giải ngân 3,2 tỷ đồng trong kỳ một thay vì 5 tỷ đồng, ngân hàng thường chỉ yêu cầu bảo lãnh đối với 3,2 tỷ đồng nếu hợp đồng không quy định bảo lãnh theo toàn bộ hạn mức đã cam kết. Phần chênh lệch 1,8 tỷ đồng chưa được giải ngân sẽ không phát sinh nghĩa vụ được hỗ trợ bởi bảo lãnh của kỳ đó.
Phân biệt với một số hình thức bảo lãnh khác
Bảo lãnh toàn bộ khoản vay bảo đảm nghĩa vụ của bên bảo lãnh trong toàn bộ số tiền ngân hàng cho vay và trong suốt thời gian khoản vay còn tồn đọng. Khi khoản vay được giải ngân nhiều đợt, bảo lãnh toàn bộ thường vẫn duy trì mức bảo đảm theo tổng dư nợ gốc cho đến khi nghĩa vụ được thanh toán hoàn toàn.
Bảo lãnh theo hạn mức tín dụng có thể bao phủ một hạn mức được cấp, nhưng thời hạn và mức tối đa bảo đảm có thể được xác định trong hợp đồng tín dụng hoặc văn bản bảo lãnh. Hình thức này không nhất thiết chỉ áp dụng cho từng kỳ giải ngân.
Bảo lãnh từng đợt vay cũng được giới hạn theo các đợt, nhưng trọng tâm là từng khoản vay được ngân hàng giải ngân. Khi ngân hàng cấm ứng theo một hạn mức và các lần rút vốn đều thuộc cùng một khoản tín dụng, cần xem xét kỹ thỏa thuận bảo lãnh để xác định việc giới hạn trách nhiệm theo kỳ, theo lần rút vốn hay theo toàn bộ dư nợ.
Bảo lãnh không vô điều kiện cam kết bồi hoàn không phụ thuộc vào việc ngân hàng trước hết thực hiện các biện pháp hợp pháp để thu hồi nợ. Do đó, loại bảo lãnh này thường có mức độ bảo đảm cao hơn, nhưng không có nghĩa rằng nó luôn áp dụng cho từng kỳ giải ngân.
Lưu ý khi áp dụng
Để tránh tranh chấp, các bên cần thống nhất rõ kỳ giải ngân nào được bảo lãnh, mức tiền tối đa, thời điểm bắt đầu và kết thúc hiệu lực bảo lãnh. Nếu không quy định rõ, có thể phát sinh câu hỏi về việc giải ngân một phần, giải ngân nhiều lần trong cùng kỳ hoặc tái cấu trúc khoản vay sau đó.
Ngoài ra, cần kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký, thẩm quyền ký, thông tin bên bảo lãnh và các điều kiện phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn. Ngân hàng cũng cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ giải ngân, văn bản bảo lãnh, biên bản đối soát và các tài liệu liên quan để xác định chính xác phần nợ thuộc phạm vi bảo lãnh.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Nếu khoản vay chưa được giải ngân đủ trong kỳ thì bên bảo lãnh có phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ hạn mức không?
Không nhất thiết. Trách nhiệm bảo lãnh thường chỉ phát sinh đối với số tiền thực tế được ngân hàng giải ngân, trừ khi hợp đồng hoặc văn bản bảo lãnh có thỏa thuận rõ ràng là bên bảo lãnh cam kết bảo đảm cho toàn bộ hạn mức dù chưa giải ngân.
Hỏi: Sau khi một kỳ giải ngân đã được thanh toán, bên bảo lãnh có còn phải bảo lãnh cho các kỳ tiếp theo không?
Bảo lãnh của kỳ đã kết thúc không có nghĩa vụ bảo đảm cho các kỳ giải ngân sau đó. Việc bảo lãnh cho các kỳ tiếp theo phải dựa trên văn bản bảo lãnh tương ứng hoặc thỏa thuận mở rộng, gia hạn phạm vi bảo lãnh giữa các bên.
Hỏi: Trong trường hợp ngân hàng giải ngân lại khoản vay sau khi một kỳ đã kết thúc, thủ tục bảo lãnh có được áp dụng lại tự động không?
Không tự động. Ngân hàng cần kiểm tra thỏa thuận bảo lãnh và xem xét việc cấp bảo lãnh mới cho phần giải ngân bổ sung. Nếu phần vay mới vượt quá mức hoặc thời hạn đã được cam kết trong văn bản cũ, bên bảo lãnh có thể không chịu trách nhiệm.
Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tư vấn chuyên môn về hồ sơ tín dụng và bảo lãnh.