Bài toán sắp xếp thứ tự trong GSAT
Bài toán sắp xếp (ordering/sequencing) là dạng câu hỏi đặc trưng của phần Suy luận GSAT Samsung. Mỗi đề có 3-5 câu, yêu cầu thí sinh xác định vị trí hoặc thứ tự của các đối tượng dựa trên các điều kiện cho trước.
Đây là dạng bài "ăn chắc" nếu có phương pháp — nhưng cũng dễ sai nếu đọc thiếu điều kiện.
Phương pháp giải
1. Phương pháp bảng (Table Method)
Lập bảng với hàng là đối tượng, cột là vị trí. Đánh dấu O (có thể), X (không thể) dựa trên các điều kiện.
Khi nào dùng: Bài có 4-6 đối tượng, 3-5 điều kiện, yêu cầu xác định vị trí chính xác.
2. Phương pháp sơ đồ (Diagram Method)
Vẽ sơ đồ mũi tên hoặc dãy vị trí, đặt đối tượng vào theo điều kiện.
Khi nào dùng: Bài sắp xếp theo hàng ngang/dọc, hoặc so sánh lớn hơn/nhỏ hơn.
3. Quy trình giải 4 bước
- Liệt kê đối tượng — ghi tắt bằng chữ cái đầu (A, B, C...)
- Vẽ khung vị trí — ô trống đánh số 1, 2, 3...
- Áp dụng điều kiện cứng trước — điều kiện xác định vị trí chính xác
- Áp dụng điều kiện mềm sau — điều kiện tương đối (trước/sau, cạnh/không cạnh)
3 Ví dụ từ dễ đến khó
Ví dụ 1 — Dễ: Xếp 4 người
Đề bài: 4 người A, B, C, D xếp hàng ngang. Biết:
- A đứng ở vị trí 1 hoặc vị trí 4
- B đứng ngay cạnh C
- D không đứng cạnh A
Hỏi: Ai đứng ở vị trí 2?
Lời giải:
Bước 1: Vẽ 4 ô: [1] [2] [3] [4]
Bước 2: A ở vị trí 1 hoặc 4 → Thử từng trường hợp.
Trường hợp 1: A ở vị trí 1: [A] [] [] [_]
- D không cạnh A → D không ở vị trí 2
- B cạnh C → BC hoặc CB phải liền nhau
- Vị trí 2, 3, 4 cần xếp B, C, D với D không ở vị trí 2
- Khả năng: [A] [B] [C] [D] hoặc [A] [C] [B] [D]
- Kiểm tra: cả hai đều thoả mãn B cạnh C, D không cạnh A
Trường hợp 2: A ở vị trí 4: [] [] [_] [A]
- D không cạnh A → D không ở vị trí 3
- B cạnh C → [B] [C] [D] [A] — nhưng D ở vị trí 3, cạnh A → vi phạm
- Hoặc [D] [B] [C] [A] — D ở 1, B ở 2, C ở 3 → B cạnh C ✓, D không cạnh A ✓
- Hoặc [D] [C] [B] [A] — D ở 1, C ở 2, B ở 3 → B cạnh C ✓ nhưng B cạnh A → không vi phạm (chỉ D không cạnh A) ✓
Đáp án: Tuỳ trường hợp, vị trí 2 có thể là B, C hoặc C. Nếu đề hỏi "chắc chắn ai ở vị trí 2" → cần thêm điều kiện. Nếu đề cho đáp án cụ thể → loại trừ theo phương án.
Ví dụ 2 — Trung bình: Xếp lịch họp
Đề bài: 5 cuộc họp (M, N, O, P, Q) diễn ra trong 5 ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu, mỗi ngày 1 cuộc. Biết:
- M diễn ra trước N
- O diễn ra vào thứ Tư
- P diễn ra ngay sau Q
- N không diễn ra vào thứ Sáu
Hỏi: Q diễn ra vào thứ mấy?
Lời giải:
Bước 1: Đặt O cố định vào thứ Tư: [T2] [T3] [T4=O] [T5] [T6]
Bước 2: P ngay sau Q → QP là cặp liền nhau. Các vị trí có thể:
- T2-T3: [Q] [P] [O] [] []
- T5-T6: [] [] [O] [Q] [P]
Bước 3: Kiểm tra M trước N, N không ở thứ Sáu.
Trường hợp QP ở T2-T3: [Q] [P] [O] [] [] — còn M, N xếp vào T5, T6
- M trước N → M ở T5, N ở T6 — nhưng N không được ở T6 → vi phạm
- N ở T5, M ở T6 — nhưng M phải trước N → M ở T5, N ở T6 → vẫn vi phạm
- → Loại trường hợp này (trừ khi M, N xếp khác)
Thử lại: [Q] [P] [O] [M] [N] → M trước N ✓, N ở T6 → vi phạm ✗ [Q] [P] [O] [N] [M] → M sau N → vi phạm ✗
Trường hợp QP ở T5-T6: [] [] [O] [Q] [P]
- Còn M, N xếp vào T2, T3. M trước N → [M] [N] [O] [Q] [P]
- N ở T3, không phải T6 ✓. M trước N ✓.
Đáp án: Q diễn ra vào thứ Năm.
Ví dụ 3 — Khó: Xếp ghế tròn
Đề bài: 6 người (A, B, C, D, E, F) ngồi quanh bàn tròn. Biết:
- A ngồi đối diện D
- B ngồi cạnh A
- C không ngồi cạnh D
- E ngồi cạnh F
Hỏi: Ai ngồi đối diện B?
Lời giải:
Bước 1: Cố định A ở vị trí 1 (bàn tròn → cố định 1 người). Đánh số 1-6 theo chiều kim đồng hồ.
1(A)
6 2
5 3
4(D)A ở 1, D đối diện → D ở 4.
Bước 2: B cạnh A → B ở vị trí 2 hoặc 6.
Bước 3: C không cạnh D → C không ở 3, 5.
Bước 4: E cạnh F → EF liền nhau.
Nếu B ở 2: Còn C, E, F xếp vào 3, 5, 6. C không ở 3 hoặc 5 → C ở 6.
- E, F ở 3 và 5 — nhưng cần EF cạnh nhau → 3 và 5 không cạnh nhau → vi phạm
Nếu B ở 6: Còn C, E, F xếp vào 2, 3, 5. C không ở 3, 5 → C ở 2.
- E, F ở 3 và 5 — không cạnh nhau → vi phạm
Xem lại: vị trí 3 cạnh 2 và 4; vị trí 5 cạnh 4 và 6.
Nếu B ở 2: C không ở 3, 5 → C ở 6. EF cần cạnh nhau, còn vị trí 3 và 5.
- 3 cạnh 4, 5 cạnh 4 và 6 — 3 và 5 không cạnh nhau → EF không xếp được → thử lại
Cho B ở 6, C, E, F vào 2, 3, 5. C không ở 3 và 5 → C ở 2. EF ở 3, 5 — 3 cạnh 2,4; 5 cạnh 4,6 → 3 và 5 không cạnh nhau → vẫn vi phạm.
Cần xem lại: bàn tròn 6 ghế, vị trí 5 cạnh 6 → nếu B ở 6 thì EF có thể ở 5 và 6? Không, B đã ở 6. E ở 5, F ở 3 → không cạnh. F ở 5, E ở 3 → không cạnh.
→ Bổ sung: nếu B ở 2, C ở 6, thì F ở 3, E ở 5 hoặc ngược lại — 3 cạnh 2,4 và 5 cạnh 6,4 → không cạnh nhau. Vậy cần đặt EF ở (5,6) — nhưng C ở 6. Hoặc EF ở (2,3) — B ở 2.
Thử B ở 2, E ở 3, F ở 5 → không cạnh. B ở 2, C ở 5 (nhưng C không ở 5). Bài này minh hoạ sự phức tạp của xếp ghế tròn — trong GSAT thực tế, điều kiện được thiết kế để có nghiệm duy nhất.
Đáp án mẫu (dạng thi thật): Với bộ điều kiện phù hợp, đáp án thường là E hoặc C ngồi đối diện B. Quan trọng là kỹ thuật: cố định 1 người, đặt đối diện, rồi suy luận vị trí còn lại.
Câu hỏi thường gặp
Bài sắp xếp trong GSAT thường có bao nhiêu đối tượng?
Thường 4-6 đối tượng với 3-5 điều kiện. Hiếm khi vượt quá 7 đối tượng vì thời gian mỗi câu chỉ khoảng 60-90 giây.
Nên vẽ bảng hay sơ đồ?
Bài xếp hàng ngang → sơ đồ dãy ô. Bài xếp tròn → sơ đồ vòng tròn. Bài có nhiều thuộc tính (tên, ngày, phòng) → bảng 2 chiều. Quan trọng là vẽ nhanh, ghi tắt.
Mẹo nào giúp giải nhanh nhất?
Luôn áp dụng điều kiện cứng trước (vị trí cố định), sau đó mới đến điều kiện mềm (trước/sau, cạnh/không cạnh). Loại trừ nhanh các trường hợp vi phạm, không cần liệt kê hết.
Luyện tập ngay
Bài toán sắp xếp thứ tự đòi hỏi phương pháp — không thể đoán mò. Luyện tập ngay với đề thi thử GSAT Samsung tại Thithu.com — 3.000+ câu hỏi, chấm điểm tức thì!