Chương trình tín dụng nông thôn mới
Chương trình tín dụng nông thôn mới là tên gọi chung cho các chương trình tín dụng ưu đãi do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo, phối hợp với các tổ chức tín dụng trên toàn quốc triển khai, nhằm cung cấp nguồn vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi và điều kiện tiếp cận phù hợp cho các đối tượng là hộ gia đình, cá nhân, hợp tác xã, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn gắn với mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Chương trình này được xem là một trong những công cụ chính sách quan trọng để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, đồng thời thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.
Bối cảnh và mục tiêu
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2009 với bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới áp dụng cho 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Để đảm bảo nguồn lực thực hiện, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế chính sách ưu đãi tín dụng, trong đó nổi bật là các chương trình tín dụng ưu đãi do Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách triển khai. Mục tiêu cụ thể của các chương trình tín dụng nông thôn mới bao gồm: hỗ trợ vốn cho nông dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập; hỗ trợ đầu tư hạ tầng nông thôn theo tiêu chí nông thôn mới; khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp; phát triển các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn.
Các chương trình tín dụng chính
Trong khuôn khổ các chính sách tín dụng phục vụ xây dựng nông thôn mới, có ba chương trình lớn thường được nhắc đến. Thứ nhất, chương trình cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác do Ngân hàng Chính sách Xã hội thực hiện với lãi suất ưu đãi theo quy định, mức vay có thể lên tới hàng trăm triệu đồng tùy đối tượng và mục đích sử dụng vốn. Thứ hai, chương trình cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn theo các nghị quyết của Chính phủ với nhóm khách hàng là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ. Thứ ba, chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ với mức vay tối đa có thể lên tới 70 - 80% tổng mức đầu tư dự án, lãi suất thấp hơn lãi suất thị trường từ 0,5 - 1,5%/năm tùy thời kỳ.
Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước còn chỉ đạo các ngân hàng thương mại dành một phần tăng trưởng tín dụng hằng năm cho khu vực nông nghiệp, nông thôn với tỷ lệ tối thiểu theo chỉ tiêu điều hành tín dụng của Ngân hàng Nhà nước từng năm. Các ngân hàng thương mại cổ phần như Agribank, VietinBank, BIDV, Vietcombank, LPB, HDBank, MB, ACB... đều có sản phẩm cho vay ưu đãi dành riêng cho khách hàng nông nghiệp, nông thôn với lãi suất thấp hơn lãi suất cho vay thông thường từ 0,5 - 2%/năm.
Đối tượng thụ hưởng và điều kiện vay
Đối tượng thụ hưởng các chương trình tín dụng nông thôn mới bao gồm: hộ gia đình, cá nhân cư trú hợp pháp tại khu vực nông thôn có nhu cầu vay vốn phục vụ sản xuất nông nghiệp, chế biến, bảo quản nông sản, phát triển kinh tế hộ; hợp tác xã nông nghiệp, tổ hợp tác có dự án liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm; doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, chế biến nông sản; doanh nghiệp đầu tư hạ tầng nông thôn (điện, đường, trường, trạm, nước sạch, chợ nông thôn...). Điều kiện vay vốn thường bao gồm: có phương án sản xuất kinh doanh khả thi, có nguồn thu để trả nợ, có tài sản bảo đảm hoặc được bảo đảm bằng quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức chính trị - xã hội, đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo có thể được vay không cần tài sản bảo đảm theo quy định.
Vai trò và kết quả triển khai
Tính đến hết năm 2023, dư nợ tín dụng cho khu vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng trên 2,8 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 25% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2018 - 2023 đạt khoảng 10 - 13%/năm. Riêng chương trình cho vay phát triển nông nghiệp công nghệ cao đã có hàng nghìn dự án được triển khai với tổng dư nợ hàng trăm nghìn tỷ đồng. Các chương trình tín dụng nông thôn mới đã góp phần quan trọng giúp tỷ lệ hộ nghèo khu vực nông thôn giảm mạnh từ hơn 17% năm 2010 xuống dưới 5% năm 2023; đến hết năm 2023 cả nước có khoảng 6.000 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm khoảng 73% tổng số xã trên toàn quốc, vượt mục tiêu đề ra.
Gợi ý cho ứng viên thi tuyển ngân hàng
Khi phỏng vấn vào các vị trí quan hệ khách hàng, giao dịch viên, tín dụng doanh nghiệp hoặc kiểm toán nội bộ ngân hàng, ứng viên cần nắm rõ các điểm chính: phân biệt được ba nhóm chương trình cho vay ưu đãi lớn (hộ nghèo, phát triển nông nghiệp - nông thôn, nông nghiệp công nghệ cao); biết mức lãi suất ưu đãi thường thấp hơn thị trường từ 0,5 - 2%/năm tùy thời kỳ; biết đối tượng thụ hưởng và điều kiện vay; biết Agribank là ngân hàng chủ lực trong cho vay nông nghiệp, nông thôn với dư nợ chiếm khoảng 40 - 45% tổng dư nợ tín dụng nông nghiệp toàn quốc; hiểu cơ chế cấp bù lãi suất từ ngân sách nhà nước đối với một số chương trình.
Nội dung mang tính tham khảo phục vụ ôn tập, không thay thế văn bản pháp luật hiện hành và tư vấn chuyên môn của các cơ quan có thẩm quyền.