Chỉ số VN100
Chỉ số VN100 là chỉ số thị trường chứng khoán do Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) xây dựng và quản trị, bao gồm 100 cổ phiếu có giá trị vốn hoá thị trường và tính thanh khoản lớn nhất đang niêm yết trên HOSE. VN100 được thiết kế như một chỉ báo rộng hơn so với VN30 (chỉ gồm 30 cổ phiếu trụ), nhằm phản ánh toàn diện hơn diễn biến của nhóm cổ phiếu blue-chip và mid-cap hàng đầu. Vì VN30 là tập con của VN100 nên rổ VN100 luôn bao gồm đầy đủ các thành phần của VN30 cùng 70 mã cổ phiếu có vốn hoá lớn tiếp theo đáp ứng tiêu chí sàng lọc.
Phương pháp xây dựng và tiêu chí chọn mã
Bộ chỉ số VN100 được xây dựng theo phương pháp giá trị vốn hoá thị trường có điều chỉnh tỷ lệ free-float (free-float adjusted market capitalization). Theo đó, các tiêu chí sàng lọc mã đầu vào gồm:
- Giá trị vốn hoá thị trường bình quân trong 12 tháng gần nhất thuộc nhóm 100 mã lớn nhất HOSE.
- Tỷ lệ free-float (cổ phiếu thực sự được giao dịch tự do) đạt tối thiểu 5% trở lên.
- Thanh khoản đáp ứng ngưỡng tối thiểu theo quy định của HOSE về tỷ lệ giá trị giao dịch trên vốn hoá.
- Không vi phạm các quy định về công bố thông tin, kiểm toán, giám sát đặc biệt trong kỳ xét chọn.
Việc rà soát danh mục được HOSE thực hiện định kỳ theo chu kỳ 6 tháng một lần và công bố công khai trước ngày hiệu lực, nhằm đảm bảo rổ cổ phiếu luôn phản ánh đúng các doanh nghiệp quy mô lớn và có thanh khoản tốt nhất.
Cách tính chỉ số VN100
Công thức tính VN100 theo chuẩn quốc tế (phương pháp Paasche) như sau:
VN100 = (Tổng giá trị vốn hoá thị trường điều chỉnh tại thời điểm tính / Hệ số chia) × 100
Trong đó tổng giá trị vốn hoá điều chỉnh bằng tổng (giá đóng cửa × khối lượng cổ phiếu đang lưu hành × tỷ lệ free-float) của 100 cổ phiếu thành phần. Hệ số chia được HOSE điều chỉnh khi danh mục thay đổi, khi phát hành thêm, tách gấp, hoặc khi cổ tức bằng cổ phiếu làm thay đổi giá trị vốn hoá để đảm bảo tính liên tục của chỉ số. Ngày cơ sở là ngày giao dịch đầu tiên khi VN100 được công bố với giá trị cơ sở là 100 điểm.
Vai trò và ứng dụng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam
VN100 đóng vai trò là thước đo đại diện cho phần lõi của thị trường cổ phiếu Việt Nam, bao trùm từ nhóm blue-chip đến mid-cap có chất lượng. Nhờ đó, VN100 phù hợp để:
- Xây dựng các quỹ ETF mô phỏng chỉ số như VFMVN100 (SSIAM VNX100 ETF), DCVFMVN100 ETF (do Dragon Capital quản lý), giúp nhà đầu tư tiếp cận danh mục đa dạng hoá chỉ qua một giao dịch.
- Sử dụng làm tài sản cơ sở (underlying) cho các sản phẩm phái sinh như hợp đồng tương lai VN30 đang giao dịch và tiềm năng mở rộng sang hợp đồng tương lai trên VN100 trong tương lai.
- Làm chuẩn so sánh (benchmark) hiệu quả đầu tư cho các quỹ mở, quỹ chủ động và danh mục tự quản lý, thay vì chỉ dùng VN-Index (đại diện toàn thị trường) hay VN30 (quá hẹp).
- Phục vụ phân tích kỹ thuật và phân tích định lượng khi nghiên cứu xu hướng dòng tiền lớn trên thị trường.
So với VN-Index (bao gồm tất cả cổ phiếu niêm yết, vốn hoá lớn nhưng tỷ trọng tập trung vào một số mã trụ), VN100 có tỷ lệ free-float đồng đều hơn nhờ điều chỉnh theo tỷ lệ lưu hành tự do, từ đó phản ánh dòng tiền thực sự luân chuyển trên thị trường tốt hơn, giảm hiện tượng "đo thị trường sai" do một vài cổ phiếu vốn hoá cực lớn chi phối.
Lưu ý đối với người luyện thi tuyển dụng ngân hàng và chứng khoán
Khi tham gia phỏng vấn tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư hay bộ phận ngân hàng đầu tư, ứng viên cần nắm rõ:
- Phân biệt được VN-Index, VN30 và VN100 về phạm vi, phương pháp tính và ý nghĩa sử dụng.
- Hiểu cơ chế điều chỉnh tỷ lệ free-float và cách HOSE xử lý các sự kiện doanh nghiệp (cổ tức, phát hành thêm, tách gấp) khi tính chỉ số.
- Biết các sản phẩm tham chiếu VN100 trên thị trường, bao gồm các ETF VN100 tiêu biểu và quy mô quản lý tài sản (NAV) ước tính của từng quỹ.
- Có thể đánh giá nhanh hiệu quả quản lý danh mục bằng các chỉ số Tracking Error, Information Ratio khi so sánh một quỹ chủ động với VN100.
Lưu ý: Nội dung về phương pháp tính, ngưỡng free-float và chu kỳ rà soát danh mục được tổng hợp từ tài liệu công bố của HOSE tại thời điểm phổ biến thông tin, mang tính tham khảo và có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ. Ứng viên nên kiểm tra lại quy chế hiện hành của HOSE trước khi sử dụng trong bài thi hoặc buổi phỏng vấn.