Chi phí không được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
Chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN là những khoản chi phí mà doanh nghiệp đã phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng không đủ điều kiện để tính vào chi phí hợp lý, hợp pháp khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN theo quy định của pháp luật thuế. Khi lập tờ khai quyết toán thuế TNDN, doanh nghiệp phải loại trừ các khoản chi phí này ra khỏi tổng chi phí được trừ; phần thu nhập chịu thuế sẽ không được giảm trừ tương ứng, từ đó làm tăng số thuế TNDN phải nộp. Việc nhận diện đúng và đầy đủ các khoản chi phí không được trừ là yêu cầu bắt buộc đối với kế toán thuế, góp phần đảm bảo tuân thủ pháp luật và tránh rủi ro bị truy thu, phạt chậm nộp.
Căn cứ pháp lý chính áp dụng
Các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN được xác định theo quy định hiện hành của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành do Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính ban hành. Nội dung cụ thể gồm các nhóm chi phí không có đủ hồ sơ, không có hóa đơn chứng từ theo quy định; các khoản chi phí bị khống chế mức trần; và các khoản chi mang tính chất phạt, bồi thường theo quy định pháp luật.
Các nhóm chi phí không được trừ phổ biến
Nhóm chi phí thiếu hồ sơ hợp lệ gồm: chi phí không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp; chi phí trên hóa đơn không đúng tên đơn vị, không đúng mã số thuế; chi phí mua hàng hóa, dịch vụ nhưng hóa đơn không ghi rõ nội dung, giá trị; chi phí khấu hao tài sản cố định chưa đăng ký hoặc vượt mức khấu hao theo quy định.
Nhóm chi phí bị khống chế mức trừ gồm: chi phí quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại vượt mức giới hạn so với doanh thu theo tỷ lệ do Bộ Tài chính quy định từng thời kỳ; chi phí tiếp tân, khánh tiết, giao dịch, chi tiếp khách vượt mức quy định; chi phí cho hoạt động đào tạo nghề, phúc lợi công nhân viên vượt mức tối đa trên quỹ lương theo quy định.
Nhóm chi phí phạt, bồi thường và điều chỉnh gồm: tiền phạt vi phạm hành chính; tiền chậm nộp thuế, chậm nộp bảo hiểm xã hội; tiền phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế trừ khi được bên thứ ba bồi thường theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; khoản chi bị truy thu, truy hoàn thuế; khoản chi ủng hộ từ thiện không đúng đối tượng hoặc không có hồ sơ theo quy định.
Nhóm chi phí gắn liền với thu nhập miễn thuế: các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến thu nhập được miễn thuế TNDN cũng không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, nhằm đảm bảo nguyên tắc tính thuế trên phần thu nhập thực tế chịu thuế.
Ví dụ minh họa cho người luyện thi
Một công ty phát sinh tổng chi phí hoạt động 10 tỷ đồng, trong đó có 500 triệu đồng tiền phạt vi phạm hành chính về an toàn lao động và 300 triệu đồng chi phí quảng cáo vượt mức trần cho phép 200 triệu đồng. Khi quyết toán thuế TNDN, kế toán phải loại ra 800 triệu đồng. Nếu doanh thu thuần là 18 tỷ đồng, chi phí hợp lý được trừ là 9,2 tỷ đồng, thu nhập chịu thuế là 8,8 tỷ đồng thay vì 8 tỷ đồng nếu tính đầy đủ 10 tỷ đồng. Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về thuế.
Lưu ý thực tiễn khi luyện thi tuyển dụng ngân hàng
Dạng câu hỏi về chi phí không được trừ thường xuất hiện trong các phần thi về nghiệp vụ kế toán, kiểm toán và tuân thủ trong ngân hàng thương mại. Thí sinh cần phân biệt rõ ba nhóm: chi phí thiếu hóa đơn chứng từ, chi phí vượt trần theo tỷ lệ và chi phí phạt/bồi thường. Một số ngân hàng trong phần phỏng vấn chuyên sâu có thể hỏi cách xử lý khoản chi phạt hành chính phát sinh từ giao dịch viên vi phạm quy định nội bộ về phòng chống rửa tiền, hoặc cách nhận diện chi phí khuyến mại vượt mức. Ghi nhớ nguyên tắc: chỉ chi phí phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn chứng từ hợp pháp, không vượt mức giới hạn và không thuộc các khoản bị loại trừ theo luật mới được trừ khi tính thuế TNDN.