Chấm điểm tín dụng FICO
Chấm điểm tín dụng FICO là hệ thống đánh giá mức độ tín nhiệm của cá nhân do công ty Fair Isaac Corporation (viết tắt là FICO, trụ sở tại Hoa Kỳ) phát triển từ những năm 1989. Đây là mô hình tính điểm được sử dụng phổ biến nhất tại thị trường tài chính Hoa Kỳ và nhiều nền kinh tế khác, là công cụ tham khảo quan trọng để các tổ chức cho vay quyết định có nên cấp tín dụng hay không, cũng như mức lãi suất áp dụng cho khách hàng.
Thang điểm FICO dao động từ 300 đến 850, trong đó điểm càng cao thể hiện lịch sử tín dụng càng tốt và rủi ro vỡ nợ càng thấp. Các mốc điểm phổ biến được tham chiếu trong ngành tài chính gồm: dưới 580 là rủi ro rất cao, từ 580 đến 669 là dưới mức trung bình, từ 670 đến 739 là mức khá, từ 740 đến 799 là tốt, và từ 800 trở lên là xuất sắc.
Các yếu tố cấu thành điểm FICO
Mô hình FICO không tính điểm dựa trên một biến số duy nhất mà tổng hợp từ năm nhóm yếu tố, mỗi nhóm có trọng số khác nhau. Cụ thể:
-
Lịch sử thanh toán (Payment History): chiếm khoảng 35% tổng điểm. Đây là yếu tố có trọng số lớn nhất, phản ánh việc khách hàng có thanh toán các khoản nợ đúng hạn hay không, tần suất trễ hạn, mức độ nghiêm trọng của các khoản nợ quá hạn và các trường hợp vỡ nợ, phá sản.
-
Mức độ sử dụng tín dụng (Amounts Owed): chiếm khoảng 30%. Yếu tố này đo lường tổng dư nợ của khách hàng so với tổng hạn mức tín dụng được cấp. Theo khuyến nghị chung, tỷ lệ sử dụng dưới 30% được đánh giá tích cực, dưới 10% được đánh giá rất tích cực.
-
Lịch sử tín dụng (Length of Credit History): chiếm khoảng 15%. Phản ánh thời gian khách hàng đã sử dụng tín dụng, tính từ tài khoản tín dụng lâu đời nhất còn hoạt động. Lịch sử càng dài và ổn định thì điểm càng có lợi.
-
Các loại tín dụng đang sử dụng (Credit Mix): chiếm khoảng 10%. Đề cập đến sự đa dạng của các sản phẩm tín dụng như thẻ tín dụng, vay mua xe, vay mua nhà, vay tiêu dùng. Việc quản lý tốt nhiều loại hình tín dụng cho thấy khả năng xử lý các nghĩa vụ nợ khác nhau.
-
Tín dụng mới (New Credit): chiếm khoảng 10%. Phản ánh tần suất khách hàng mở tài khoản mới hoặc đăng ký các khoản vay mới trong thời gian gần. Việc mở quá nhiều tài khoản trong thời gian ngắn có thể bị đánh giá là dấu hiệu rủi ro tài chính.
Điểm FICO và Quyết định cho vay
Trong thực tiễn tại Hoa Kỳ, điểm FICO là một trong những căn cứ quan trọng để các ngân hàng và công ty tài chính đưa ra quyết định tín dụng và điều chỉnh lãi suất. Chênh lệch giữa nhóm khách hàng có điểm 620 và nhóm có điểm 760 có thể lên tới vài điểm phần trăm lãi suất cố định khoản vay mua nhà trong cùng một thời kỳ. Đây là lý do điểm tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng được duyệt vay mà còn tác động trực tiếp đến tổng chi phí vay trong suốt thời hạn khoản vay.
Ba cơ quan tín dụng lớn tại Hoa Kỳ là Equifax, Experian và TransUnion cung cấp báo cáo tín dụng cho các tổ chức tài chính. Điểm FICO của một người có thể chênh nhẹ giữa các cơ quan do cách tính và thời điểm cập nhật dữ liệu khác nhau.
So sánh với hệ thống chấm điểm tại Việt Nam
Tại Việt Nam hiện chưa áp dụng điểm FICO, nhưng hệ thống ngân hàng đã và đang xây dựng các hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ và tham gia vào hệ thống Trung tâm Thông tin tín dụng (CIC) thuộc Ngân hàng Nhà nước. Theo quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động thông tin tín dụng, các tổ chức tín dụng có nghĩa vụ cung cấp và trao đổi thông tin tín dụng qua CIC, làm cơ sở để đánh giá khách hàng vay. Cấu trúc đánh giá tại Việt Nam thường kết hợp nhóm yếu tố tương tự mô hình FICO: lịch sử trả nợ, mức dư nợ, mục đích vay, khả năng tài chính và đặc điểm khách hàng.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về tài chính và ngân hàng.