Cán bộ (Government Cadre / Official)
Cán bộ là công dân Việt Nam được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm hoặc chỉ định giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; hoạt động trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Khái niệm này được quy định tại Điều 4 của Luật Cán bộ, Công chức (theo văn bản hiện hành). Cán bộ khác với công chức ở chỗ: công chức được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, ngạch công chức thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển theo quy trình hành chính; còn cán bộ giữ chức danh gắn với một nhiệm kỳ nhất định, thường do bầu cử (như đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân) hoặc do cấp có thẩm quyền bổ nhiệm, chỉ định (như Bí thư cấp ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân).
Phân loại cán bộ theo cấp quản lý
Hệ thống cán bộ ở Việt Nam được phân chia theo ba cấp chính. Cấp Trung ương gồm các chức danh trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội. Cấp tỉnh gồm Bí thư Tỉnh ủy, Phó Bí thư, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và tương đương. Cấp huyện gồm Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện, các Trưởng phòng ban cấp huyện. Cấp xã bao gồm các chức danh cụ thể: Bí thư Đảng ủy, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch và Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã, Chủ tịch và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, Trưởng Công an xã, Chỉ huy trưởng Quân sự xã. Mỗi cấp có hệ số lương, phụ cấp chức vụ và thời hạn nhiệm kỳ khác nhau theo quy định hiện hành.
Quyền lợi và chế độ đãi ngộ
Cán bộ được hưởng lương theo chức vụ theo bảng lương do Chính phủ quy định, xếp theo các nhóm chức danh từ A1 đến A3 và các ngạch tương ứng (A1.1 đến A3.9). Ngoài lương cơ bản, cán bộ còn được hưởng phụ cấp chức vụ lãnh đạo (hệ số từ 0,10 đến 1,30 tùy cấp), phụ cấp khu vực, phụ cấp độc hại (nếu có), tiền thưởng cuối năm và các khoản phụ cấp khác theo quy định. Cán bộ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế theo nhóm đối tượng tham gia do Nhà nước đóng góp phần lớn. Khi nghỉ phép, cán bộ được hưởng nguyên lương và các chế độ nghỉ dưỡng, khám sức khỏe định kỳ. Đối với cán bộ cấp xã không chuyên trách, có cơ chế hỗ trợ phụ cấp hàng tháng theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
Nghĩa vụ và trách nhiệm
Cán bộ có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao theo vị trí chức danh. Cán bộ phải gương mẫu, đi đầu trong việc giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, xa rời nhân dân. Cán bộ chịu sự giám sát của nhân dân, của cơ quan cấp trên và của các cơ quan chức năng; phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, công khai tài sản, thu nhập theo quy định về phòng chống tham nhũng. Khi cán bộ vi phạm kỷ luật, tùy theo tính chất và mức độ sai phạm sẽ bị xử lý theo các hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc bãi nhiệm; trường hợp vi phạm pháp luật có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Phân biệt cán bộ và công chức trong thực tiễn tuyển dụng ngân hàng
Đối với ứng viên ngân hàng, việc hiểu rõ khái niệm cán bộ giúp tránh nhầm lẫn khi đọc hồ sơ nhân sự, quy chế quản trị hoặc thông tin về các tổ chức tín dụng có vốn nhà nước. Nhiều vị trí trong ngân hàng nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước chi phối (như Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc, Trưởng Ban Kiểm soát) là cán bộ do Đảng ủy hoặc cơ quan chủ quản đề cử, bổ nhiệm theo nhiệm kỳ. Trong khi đó, nhân viên tín dụng, giao dịch viên, kế toán viên là công chức hoặc người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, hưởng lương từ quỹ lương của ngân hàng chứ không từ ngân sách nhà nước. Khi phỏng vấn vào vị trí liên quan đến pháp chế, tuân thủ hoặc kiểm toán nội bộ ngân hàng, ứng viên thường được hỏi để phân biệt hai khái niệm này.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên ngành. Khi cần áp dụng vào trường hợp cụ thể, nên tra cứu văn bản hiện hành hoặc tham vấn chuyên gia pháp luật hành chính.