Thuế giá trị gia tăng đầu vào
Thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào là phần thuế GTGT ghi trên hóa đơn bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ mà doanh nghiệp (người nộp thuế theo phương pháp khấu trừ) đã thanh toán cho người bán khi mua sắm hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Phần thuế này được kê khai đầu vào trên tờ khai thuế GTGT hàng tháng/quý và được trừ vào số thuế GTGT đầu ra (thuế GTGT thu được từ khách hàng) để tính ra số thuế phải nộp hoặc được hoàn trong kỳ. Cơ sở pháp lý áp dụng là Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn hiện hành của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế.
Điều kiện được khấu trừ thuế GTGT đầu vào
Để một khoản thuế GTGT đầu vào được khấu trừ hợp lệ, doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời các điều kiện theo quy định của Luật Thuế GTGT:
- Có hóa đơn GTGT hợp pháp: Hóa đơn do người bán xuất, đúng mẫu quy định, ghi rõ thuế suất và số tiền thuế. Kể từ ngày 01/07/2022, hóa đơn điện tử là hình thức bắt buộc đối với hầu hết doanh nghiệp và tổ chức.
- Có chứng từ thanh toán qua ngân hàng (áp dụng với hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, trừ một số trường hợp miễn trừ theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP). Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt, thuế đầu vào không được khấu trừ.
- Hàng hóa, dịch vụ mua vào được sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh chịu thuế GTGT của doanh nghiệp. Nếu dùng cho hoạt động không chịu thuế (ví dụ: xuất khẩu dịch vụ tài chính được miễn thuế theo quy định) thì thuế đầu vào sẽ được tính vào chi phí hoặc hoàn theo quy trình riêng.
- Doanh nghiệp đăng ký và nộp thuế theo phương pháp khấu trừ: Đối tượng nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên GTGT (thường là hộ kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu dưới ngưỡng quy định) thì không áp dụng cơ chế khấu trừ.
Ngoài ra, một số trường hợp không được khấu trừ mà phải tính vào chi phí: thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng; khuyến mại, quảng cáo ngoài phạm vi kinh doanh; phục vụ hoạt động tài chính, văn hóa, từ thiện, đào tạo nghề; phục vụ hoạt động sản xuất hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT; thuế GTGT của ô tô trên 9 chỗ ngồi (trừ một số trường hợp đặc thù như xe dùng cho kinh doanh vận tải).
Cách xác định số thuế GTGT phải nộp trong kỳ
Công thức tổng quát:
Số thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra − Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
Trong đó:
- Thuế GTGT đầu ra = Giá tính thuế của hàng hoá, dịch vụ chịu thuế bán ra × Thuế suất (0%, 5% hoặc 10%).
- Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ = Tổng số thuế GTGT ghi trên hóa đơn GTGT mua vào trong kỳ mà doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện khấu trừ.
Nếu đầu vào > đầu ra thì phần chênh lệch được hoàn thuế hoặc khấu trừ vào kỳ sau. Nếu đầu ra > đầu vào thì doanh nghiệp phải nộp phần chênh lệch. Trường hợp phát sinh âm (đầu vào lớn hơn) trong nhiều kỳ liên tục, doanh nghiệp có thể làm hồ sơ xin hoàn thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Phân biệt thuế GTGT đầu vào với thuế GTGT đầu ra
| Tiêu chí | Thuế GTGT đầu vào | Thuế GTGT đầu ra |
|---|---|---|
| Khái niệm | Thuế mà doanh nghiệp trả cho người bán khi mua hàng hóa, dịch vụ | Thuế mà doanh nghiệp thu từ khách hàng khi bán hàng hóa, dịch vụ |
| Vai trò | Được khấu trừ khi tính thuế phải nộp | Nộp vào ngân sách nhà nước (phần chênh lệch sau khấu trừ) |
| Chứng từ | Hóa đơn GTGT đầu vào, chứng từ thanh toán qua ngân hàng | Hóa đơn GTGT đầu ra do doanh nghiệp phát hành |
| Kê khai | Mục "Thuế GTGT đầu vào" trên tờ khai 01/GTGT | Mục "Thuế GTGT đầu ra" trên tờ khai 01/GTGT |
Câu hỏi thường Ngược
Hỏi: Doanh nghiệp mua hàng hóa nhưng thanh toán bằng tiền mặt có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không?
Trả lời: Theo quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Luật Quản lý thuế, đối với hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (không bao gồm thuế GTGT) mà không có chứng từ thanh toán qua ngân hàng, thuế GTGT đầu vào sẽ không được khấu trừ mà phải hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh. Trường hợp giá trị dưới 20 triệu đồng hoặc thuộc trường hợp miễn trừ (như mua hàng hóa của nông dân, hộ kinh doanh không có hóa đơn...) thì vẫn có thể lập bảng kê kèm theo hóa đơn để khấu trừ.
Hỏi: Hóa đơn GTGT đầu vào phát hành sai thông tin thì doanh nghiệp xử lý như thế nào?
Trả lời: Khi phát hiện hóa đơn điện tử đầu vào có sai sót (sai tên, mã số thuế, số tiền, thuế suất...), người bán phải thực hiện điều chỉnh hóa đơn theo quy định tại Điều 19, 20 Nghị định 123/2020/NĐ-CP — cụ thể: lập hóa đơn điều chỉnh, hóa đơn thay thế hoặc hủy hóa đơn tùy mức độ sai sót. Người mua chỉ được khấu trừ thuế GTGT đầu vào sau khi hóa đơn điều chỉnh được hai bên thống nhất trên hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế. Trường hợp không thể điều chỉnh được (ví dụ: người bán bỏ trốn, ngừng hoạt động), có thể làm thủ tục hoàn thuế hoặc xử lý theo từng trường hợp cụ thể.
Hỏi: Ngân hàng thương mại có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với dịch vụ tài chính không?
Trả lời: Theo Luật Thuế giá trị gia tăng, dịch vụ tài chính, tín dụng, bảo hiểm... thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Do đó, thuế GTGT đầu vào phát sinh từ việc mua sắm tài sản, dịch vụ phục vụ trực tiếp cho hoạt động tài chính của ngân hàng không được khấu trừ mà tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Riêng phần thuế GTGT đầu vào dùng cho hoạt động chịu thuế (ví dụ: dịch vụ cho thuê tài sản, quản lý tài sản...) thì vẫn được khấu trừ theo tỷ lệ phân bổ hợp lý.
Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp. Người đọc nên tra cứu văn bản hiện hành và tham vấn kế toán viên, chuyên viên thuế khi áp dụng vào tình huống cụ thể.