Tài khoản vãng lai là gì?

Tài khoản vãng lai

Tài khoản vãng lai (tên tiếng Anh: Current Account, một số tài liệu còn gọi là tài khoản thanh toán không kỳ hạn hay tài khoản không kỳ hạn) là loại hình tài khoản tiền gửi mà chủ tài khoản có thể thực hiện giao dịch thanh toán, rút tiền, chuyển tiền bất kỳ lúc nào trong giờ làm việc của ngân hàng mà không bị ràng buộc về thời hạn hay số lần giao dịch. Đây là công cụ thanh toán phổ biến nhất đối với cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, đóng vai trò trung tâm trong hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt.

Đặc điểm nhận dạng tài khoản vãng lai

Một tài khoản vãng lai chuẩn tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam thường có các đặc điểm sau:

• Không kỳ hạn: Chủ tài khoản không phải cam kết duy trì số dư trong một khoảng thời gian tối thiểu nào. Có thể rút hết, gửi thêm bất kỳ lúc nào.
• Không hạn chế số lần giao dịch: Mỗi ngày khách hàng có thể thực hiện hàng chục, hàng trăm giao dịch nạp/rút/chuyển tiền mà không bị tính phí theo số lần (phí chỉ phát sinh nếu vượt ngưỡng miễn phí theo chính sách từng ngân hàng).
• Không hoặc rất ít được trả lãi: Theo quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước về lãi suất tiền gửi, lãi suất tài khoản vãng lai cá nhân hiện được áp dụng ở mức 0%/năm (tức là không có lãi). Với tài khoản doanh nghiệp, một số ngân hàng cho trả lãi ở mức rất thấp (thường dưới 0,5%/năm) và cộng dồn theo ngày.
• Công cụ thanh toán đa kênh: Gắn liền với séc, ủy nhiệm chi, thẻ ATM, Internet Banking, Mobile Banking, QR code, liên kết ví điện tử.
• Phí duy trì và phí giao dịch: Hầu hết ngân hàng thu phí duy trì tài khoản hàng tháng (dao động khoảng 3.000 – 20.000 đồng/tháng tùy ngân hàng và loại khách hàng), kèm phí chuyển tiền nếu vượt số lần miễn phí.

Phân loại tài khoản vãng lai

Tùy theo đối tượng khách hàng và mục đích sử dụng, tài khoản vãng lai được chia thành nhiều loại:

• Tài khoản vãng lai cá nhân: Mở cho cá nhân Việt Nam và người nước ngoài cư trú tại Việt Nam. Mỗi cá nhân được mở nhiều tài khoản ở một hoặc nhiều ngân hàng, nhưng để đăng ký số tài khoản đẹp hoặc giao dịch lớn, nhiều ngân hàng hiện cho phép mở song song mà không giới hạn.
• Tài khoản vãng lai doanh nghiệp: Mở cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã. Đây là tài khoản bắt buộc để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội, giao dịch với đối tác. Theo quy định, doanh nghiệp phải sử dụng tài khoản vãng lai đã đăng ký với cơ quan thuế.
• Tài khoản vãng lai tổ chức: Mở cho các cơ quan hành chính sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức xã hội… thường có quy chế quản lý chặt hơn về chữ ký ủy quyền, kiểm soát chi.

Vai trò trong nghiệp vụ kế toán ngân hàng

Trong kế toán ngân hàng, tài khoản vãng lai thuộc nhóm nợ phải trả (liabilities) trên bảng cân đối kế toán. Theo Hệ thống tài khoản kế toán của các tổ chức tín dụng, tiền gửi không kỳ hạn được hạch toán vào tài khoản 3411 – Tiền gửi không kỳ hạn (VND) hoặc 3412 – Tiền gửi không kỳ hạn (ngoại tệ). Khi hạch toán:

• Khi khách hàng nộp tiền vào: Nợ thuộc tài khoản tiền mặt/TK thanh toán nội bộ / Có TK 3411 hoặc 3412.
• Khi khách hàng rút tiền: Nợ TK 3411 hoặc 3412 / Có tài khoản tiền mặt (hoặc TK đối ứng).
• Lãi phát sinh (nếu có) được hạch toán riêng vào chi phí lãi tiền gửi.

So sánh tài khoản vãng lai với tài khoản tiết kiệm

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Một người có được mở nhiều tài khoản vãng lai tại nhiều ngân hàng khác nhau không? Được. Theo quy định hiện hành, một cá nhân có thể mở tài khoản thanh toán tại nhiều ngân hàng thương mại khác nhau. Tuy nhiên, để thuận tiện cho việc quản lý thuế và tránh phát sinh nghĩa vụ kê khai, mỗi người nên đăng ký một tài khoản làm tài khoản nhận lương/thu nhập duy nhất với cơ quan thuế theo quy định về hóa đơn điện tử và thuế thu nhập cá nhân.

Hỏi: Vì sao ngân hàng không trả lãi cho tài khoản vãng lai cá nhân? Vì lãi suất tiền gửi vãng lai của khách hàng cá nhân được Ngân hàng Nhà nước ấn định ở mức 0%/năm nhằm khuyến khích người dân dùng tài khoản này để thanh toán thay vì gửi tiết kiệm, đồng thời để hạn chế tình trạng “vốn ngắn hạn cho vay dài hạn”. Ngân hàng vẫn thu phí duy trì và phí giao dịch để có doanh thu bù đắp chi phí vận hành hệ thống thanh toán.

Hỏi: Tài khoản vãng lai có bị đóng thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trên phần lãi không? Vì lãi suất đang là 0%/năm nên không phát sinh lãi, do đó không có thuế TNCN phát sinh trên tài khoản vãng lai. Trường hợp ngân hàng áp dụng lãi suất > 0% cho tài khoản doanh nghiệp, phần lãi này được tính vào doanh thu tài chính và chịu thuế theo quy định về thuế TNDN, không chịu thuế TNCN.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn từ Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng hoặc đơn vị tư vấn pháp lý/kế toán.