Phòng Quản trị Rủi ro Khí hậu & Phát triển Bền vững (Climate Risk & Sustainability Department)
Phòng Quản trị Rủi ro Khí hậu & Phát triển Bền vững là đơn vị chuyên trách trong cơ cấu tổ chức của ngân hàng thương mại, chịu trách nhiệm xây dựng và vận hành khung quản trị rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu (rủi ro khí hậu vật lý và rủi ro khí hậu chuyển đổi); đồng thời thúc đẩy tích hợp các yếu tố ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào chiến lược kinh doanh, hoạt động cho vay, đầu tư và quản lý danh mục của ngân hàng. Phòng này hoạt động theo định hướng tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như Khuyến nghị của Nhóm Công tác về Báo cáo Tài chính Liên quan đến Khí hậu (TCFD), các nguyên tắc của Ngân hàng Trách nhiệm (PRB – Principles for Responsible Banking) và xu hướng quản trị rủi ro khí hậu của NHNN Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi xanh.
Vai trò và chức năng chính
Thứ nhất, xây dựng khung quản trị rủi ro khí hậu. Phòng thiết kế chính sách, quy trình nhận diện, đo lường, giám sát và báo cáo rủi ro khí hậu trên toàn hệ thống, bao gồm cả rủi ro khí hậu vật lý (lũ lụt, hạn hán, bão, nước biển dâng tác động đến tài sản bảo đảm và hoạt động của khách hàng) và rủi ro chuyển đổi (thay đổi chính sách pháp luật về phát thải, công nghệ, thị trường ảnh hưởng đến ngành được tài trợ). Khung này thường được tích hợp vào Khung quản trị rủi ro tổng thể (Enterprise Risk Management Framework) hiện hành của ngân hàng.
Thứ hai, thẩm định ESG và phân loại tín dụng xanh. Phòng phối hợp với Khối Tín dụng xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro môi trường – xã hội trong thẩm định khoản vay, danh mục đầu tư; đồng thời tham gia phân loại dự án đủ điều kiện cho vay xanh theo danh mục khí thải của Việt Nam hoặc theo Taxonomy xanh do Bộ Tài nguyên & Môi trường hướng dẫn.
Thứ ba, báo cáo và công bố thông tin phát triển bền vững. Phòng chịu trách nhiệm tổng hợp số liệu phát thải phạm vi 1, 2, 3 (Scope 1, 2, 3), tỷ lệ tín dụng xanh trên tổng dư nợ, doanh số cho vay các ngành năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng, nông nghiệp bền vững…, phục vụ báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững và công bố thông tin theo quy định.
Thứ tư, đào tạo và nâng cao năng lực nội bộ. Phòng tổ chức chương trình đào tạo về ESG, tài chính xanh, rủi ro khí hậu cho cán bộ tín dụng, quản lý rủi ro, kế toán và ban lãnh đạo nhằm nâng cao nhận thức và năng lực triển khai trên toàn hệ thống.
Cơ cấu tổ chức tham khảo
Tùy quy mô ngân hàng, phòng có thể tổ chức thành các nhóm chức năng: Nhóm Quản trị Rủi ro Khí hậu (Climate Risk Management) phụ trách khung lượng, mô hình kịch bản khí hậu, stress test; Nhóm Tín dụng Xanh & Tài chính Bền vững (Green Finance & Sustainable Lending) phụ trách danh mục cho vay xanh, phát hành trái phiếu xanh, hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế (IFC, ADB, WB); Nhóm Báo cáo ESG & Công bố thông tin (ESG Reporting & Disclosure) phụ trách báo cáo TCFD, GRI, SASB và các chuẩn mực báo cáo bền vững đang áp dụng tại Việt Nam.
Trong nhiều ngân hàng, Phòng có thể đặt dưới quyền quản lý trực tiếp của Phó Tổng Giám đốc phụ trách rủi ro (CRO) hoặc riêng biệt là Giám đốc Phát triển Bền vững (CSO – Chief Sustainability Officer).
Yêu cầu năng lực và kỹ năng
Đối với ứng viên tuyển dụng vào phòng, nhà tuyển dụng thường yêu cầu: (1) Hiểu biết về chuẩn mực ESG/quản trị rủi ro khí hậu quốc tế (TCFD, PRB, GHG Protocol, ISSB); (2) Kiến thức tài chính – ngân hàng vững vàng, đặc biệt về tín dụng, quản trị rủi ro, phân tích danh mục; (3) Khả năng phân tích dữ liệu lớn, mô hình kịch bản, đánh giá rủi ro chuyển đổi theo ngành; (4) Kỹ năng soạn thảo chính sách và báo cáo bằng tiếng Anh; (5) Ưu tiên ứng viên có chứng chỉ chuyên ngành như GARP SCR (Sustainability & Climate Risk), CFA ESG, hoặc chứng chỉ tương đương.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Phòng Quản trị Rủi ro Khí hậu khác gì với Phòng Quản trị Rủi ro (Risk Management) truyền thống? Phòng Quản trị Rủi ro truyền thống tập trung vào rủi ro tín dụng, thị trường, thanh khoản, hoạt động theo mô hình VaR, PD/LGD/EAD quen thuộc. Phòng Rủi ro Khí hậu bổ sung một lớp rủi ro mới – rủi ro khí hậu – với phương pháp đo lường khác (mô hình kịch bản IPCC, phân tích chuyển đổi ngành, đánh giá tác động tài sản bảo đảm theo vị trí địa lý) và tích hợp ESG vào quyết định kinh doanh, không chỉ dừng lại ở kiểm soát rủi ro tài chính thuần túy.
Hỏi: Tại Việt Nam hiện nay, các ngân hàng nào đã thành lập Phòng/Ban chuyên trách về ESG và phát triển bền vững? Một số ngân hàng lớn đã công bố thành lập đơn vị chuyên trách về phát triển bền vững và tích hợp ESG, bao gồm các ngân hàng quốc doanh lớn và một số ngân hàng cổ phần có vốn đầu tư nước ngoài (ví dụ: các ngân hàng đã phát hành trái phiếu xanh, tham gia PRB). Tuy nhiên, mô hình tổ chức rất khác nhau, từ Ban/Tổ ESG trực thuộc Hội đồng quản trị, Phòng thuộc Khối Rủi ro, đến Trung tâm/Phòng độc lập báo cáo trực tiếp Tổng Giám đốc.
Hỏi: Đề thi tuyển ngân hàng có hỏi về Climate Risk & Sustainability không? Có. Trong các kỳ thi tuyển của ngân hàng lớn có yếu tố quốc tế hoặc ngân hàng đang đẩy mạnh ESG, phần câu hỏi có thể xuất hiện dưới dạng: kiến thức về TCFD/PRB, bản chất rủi ro khí hậu vật lý và chuyển đổi, cách đọc báo cáo phát thải Scope 1-2-3, hoặc tình huống đánh giá tín dụng có yếu tố ESG. Ứng viên nên nắm các khái niệm nền tảng: green bond, sustainability-linked loan, transition risk, physical risk, carbon footprint, Paris Alignment.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về quản trị rủi ro và phát triển bền vững trong ngân hàng.