Công chức là gì?
Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị — xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện. Công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Định nghĩa này được quy định tại Luật Cán bộ, Công chức số 80/2025 — văn bản pháp luật hiện hành điều chỉnh về công chức tại Việt Nam.
Đặc điểm nhận biết công chức
Một người được xác định là công chức khi đáp ứng đồng thời các điều kiện:
- Làm việc trong cơ quan nhà nước: Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND các cấp, Toà án, Viện kiểm sát, cơ quan thuộc Chính phủ.
- Được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm vào ngạch công chức theo quy định.
- Hưởng lương từ ngân sách nhà nước: Đây là điểm phân biệt cơ bản — ngân sách nhà nước trả lương, không phải từ nguồn thu sự nghiệp.
- Biên chế: Công chức nằm trong biên chế nhà nước, có sự ổn định về vị trí công tác.
Phân loại công chức
Theo Luật Cán bộ, Công chức 80/2025, công chức được phân loại theo nhiều tiêu chí:
Theo ngạch công chức:
- Chuyên viên cao cấp (ngạch tương đương)
- Chuyên viên chính
- Chuyên viên
- Cán sự
- Nhân viên
Theo vị trí công tác:
- Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý
- Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý
Viên chức là gì?
Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập.
Khái niệm viên chức được quy định tại Luật Viên chức số 129/2025 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026).
Đặc điểm nhận biết viên chức
- Làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập: Bệnh viện công, trường học công lập, viện nghiên cứu, trung tâm dịch vụ công.
- Theo chế độ hợp đồng làm việc: Không phải biên chế như công chức, mà ký hợp đồng làm việc.
- Hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị: Nguồn lương có thể từ ngân sách nhà nước cấp hoặc từ nguồn thu sự nghiệp của đơn vị.
Công chức và viên chức khác nhau như thế nào?
Đây là câu hỏi nhiều người quan tâm, đặc biệt khi chuẩn bị thi tuyển. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết:
Bảng so sánh công chức và viên chức
| Tiêu chí | Công chức | Viên chức |
|---|---|---|
| Căn cứ pháp lý | Luật Cán bộ, Công chức 80/2025 | Luật Viên chức 129/2025 |
| Nơi làm việc | Cơ quan nhà nước (Bộ, UBND, Toà án, Viện kiểm sát...) | Đơn vị sự nghiệp công lập (bệnh viện, trường học, viện nghiên cứu...) |
| Hình thức tuyển dụng | Thi tuyển hoặc xét tuyển vào ngạch | Thi tuyển hoặc xét tuyển, ký hợp đồng làm việc |
| Chế độ làm việc | Biên chế nhà nước | Hợp đồng làm việc (xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn) |
| Nguồn lương | Ngân sách nhà nước | Quỹ lương của đơn vị sự nghiệp (có thể từ NSNN hoặc nguồn thu sự nghiệp) |
| Đánh giá xếp loại | 4 mức: Hoàn thành xuất sắc, Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Không hoàn thành | Tương tự 4 mức |
| Thang đánh giá | Thang điểm 100 | Thang điểm 100 |
| Hình thức kỷ luật | Khiển trách, Cảnh cáo, Cách chức, Buộc thôi việc | Khiển trách, Cảnh cáo, Cách chức, Buộc thôi việc |
| Thời hiệu kỷ luật | 5 năm (vi phạm thông thường), 10 năm (vi phạm nghiêm trọng) | Theo quy định riêng của Luật Viên chức |
Điểm chung giữa công chức và viên chức
Dù có nhiều khác biệt, công chức và viên chức cũng có những điểm chung:
- Đều là người làm việc trong khu vực nhà nước.
- Đều phải tuân thủ các quy định về đạo đức công vụ, phòng chống tham nhũng.
- Đều được đánh giá, xếp loại hàng năm theo 4 mức.
- Đều có thể bị xử lý kỷ luật nếu vi phạm.
Quy trình thi tuyển công chức theo Nghị định 170/2025
Nghị định 170/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về tuyển dụng công chức, bao gồm:
Vòng 1: Thi kiến thức chung
Theo Điều 9 Khoản 2 Điểm a của Nghị định 170/2025:
- Hình thức: Trắc nghiệm trên máy vi tính
- Số câu: 60 câu
- Thời gian: 60 phút
- Điểm đậu: 30/60 câu (đạt 50%)
Nội dung thi Vòng 1 bao gồm kiến thức về hệ thống pháp luật liên quan đến công vụ, công chức: Hiến pháp, Luật Cán bộ Công chức, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Phòng chống tham nhũng, và các nghị định hướng dẫn.
Vòng 2: Thi chuyên ngành
Ứng viên đậu Vòng 1 mới được thi Vòng 2. Nội dung Vòng 2 tuỳ thuộc vào vị trí tuyển dụng cụ thể, kiểm tra kiến thức chuyên ngành phù hợp.
Ai nên thi công chức?
Thi tuyển công chức phù hợp với những người:
- Muốn ổn định lâu dài: Công chức có biên chế, công việc ổn định, ít bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường.
- Có định hướng phục vụ công vụ: Làm việc trong bộ máy nhà nước, phục vụ nhân dân và xã hội.
- Đáp ứng điều kiện: Tốt nghiệp đại học trở lên (tuỳ vị trí), có chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo yêu cầu.
Lưu ý khi chuẩn bị thi công chức 2025-2026
Cập nhật văn bản pháp luật mới
Năm 2025 có nhiều văn bản pháp luật mới quan trọng ảnh hưởng đến nội dung thi:
- Luật Cán bộ, Công chức 80/2025: Thay thế Luật CBCC 2008 sửa đổi, với nhiều thay đổi về đánh giá xếp loại (bỏ hạ bậc lương và giáng chức, áp dụng thang điểm 100).
- Nghị định 170/2025: Quy định mới về tuyển dụng công chức.
- Nghị định 171/2025: Quy định về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức.
- Nghị định 172/2025: Quy định về kỷ luật cán bộ, công chức (thời hiệu 5 năm và 10 năm).
- Thông tư 22/2025: Quy chế thi tuyển công chức.
Nắm vững 15 văn bản pháp luật trọng tâm
Đề thi Vòng 1 xoay quanh khoảng 15 văn bản pháp luật chính, bao gồm Hiến pháp 2013, các luật về tổ chức bộ máy nhà nước, và các nghị định hướng dẫn. Ứng viên cần đọc kỹ và hệ thống hoá nội dung từng văn bản.
Luyện đề theo đúng cấu trúc
Luyện đề mô phỏng đúng 60 câu trong 60 phút giúp ứng viên quen với áp lực thời gian. Mỗi câu chỉ có 1 phút, nên cần rèn phản xạ nhanh với các quy định pháp luật thường gặp.
Kết luận
Hiểu rõ khái niệm công chức là gì, phân biệt được công chức với viên chức, và nắm vững quy trình thi tuyển là bước chuẩn bị quan trọng cho ứng viên. Với các văn bản pháp luật mới ban hành trong năm 2025, ứng viên cần đặc biệt chú ý cập nhật kiến thức theo Luật Cán bộ, Công chức 80/2025 và Nghị định 170/2025 về tuyển dụng.
Luyện thi Công Chức? Làm đề thi Công Chức ngay →