Kỳ hạn đáo hạn của tài sản tài chính
Kỳ hạn đáo hạn của tài sản tài chính là khoảng thời gian tính từ ngày tài sản tài chính được giao dịch hoặc từ ngày phát hành đến ngày tài sản đến hạn thanh toán, hoàn trả vốn và, nếu có, trả lãi theo cam kết. Kỳ hạn này quyết định thời điểm người nắm giữ có quyền nhận lại tiền gốc, nhận khoản lãi hoặc thực hiện các quyền đòi hỏi theo điều kiện của tài sản tài chính đó.
Với chứng chỉ tiền gửi, kỳ hạn đáo hạn thường được tính theo tháng hoặc năm. Chẳng hạn, một chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 12 tháng sẽ đến hạn sau 12 tháng kể từ ngày gửi. Với trái phiếu, kỳ hạn đáo hạn là ngày tổ chức phát hành có nghĩa vụ hoàn trả toàn bộ số tiền vốn và lãi theo điều kiện đã công bố. Với hợp đồng phái sinh, kỳ hạn đáo hạn liên quan đến ngày tài sản cơ sở đến hạn thanh toán hoặc ngày hợp đồng kết thúc theo cách thức xác định.
Cách xác định kỳ hạn đáo hạn
Kỳ hạn đáo hạn phụ thuộc vào loại tài sản tài chính và thỏa thuận giữa các bên liên quan. Một số cách xác định phổ biến gồm:
- Tính theo ngày phát hành: Kỳ hạn bắt đầu kể từ ngày tài sản tài chính được phát hành hoặc giao dịch.
- Tính theo ngày đầu tư: Áp dụng đối với một số sản phẩm đầu tư mà thời điểm bắt đầu được xác định khi khách hàng hoàn tất giao dịch.
- Tính theo thời hạn định kỳ: Trái phiếu có thể có ngày thanh toán cuối cùng sau nhiều kỳ trả lãi, ví dụ trả lãi hằng năm và hoàn trả vốn khi đáo hạn.
- Tính theo ngày đến hạn của tài sản cơ sở: Hợp đồng phái sinh thường xác định kỳ hạn dựa trên vòng đời của tài sản cơ sở, trừ khi hợp đồng quy định khác.
Khi tra cứu thông tin, cần phân biệt ngày đáo hạn với ngày thanh toán. Ngày đáo hạn là mốc thời gian tài sản đến hạn theo điều kiện đã công bố, còn ngày thanh toán có thể là ngày tiền thực tế được chuyển cho người nắm giữ, tùy thuộc vào thời gian xử lý giao dịch và hệ thống của tổ chức.
Ảnh hưởng của kỳ hạn đáo hạn đến dòng tiền và rủi ro
Kỳ hạn đáo hạn càng dài, thời điểm thu hồi tiền gốc càng xa và cơ hội tái đầu tư vào tài sản khác càng chậm. Đổi lại, nhà đầu tư thường có thể hưởng mức lãi suất hoặc lợi ích định giá cao hơn so với tài sản có kỳ hạn ngắn hạn, tùy từng trường hợp.
Rủi ro chính liên quan đến kỳ hạn đáo hạn gồm:
- Rủi ro tái đầu tư: Khi đến hạn, nhà đầu tư phải tìm một tài sản mới với mức lãi suất phù hợp; nếu thị trường thay đổi, thu nhập kỳ vọng có thể giảm.
- Rủi ro thanh khoản: Nhà đầu tư không nhất thiết nhận được tiền đúng ngày mong muốn nếu tài sản được bán trước hạn hoặc giao dịch trên thị trường thứ cấp còn hạn chế.
- Rủi ro tín dụng: Với trái phiếu hoặc chứng chỉ tiền gửi có kỳ hạn, khả năng tổ chức phát hành thanh toán đầy đủ vào đúng ngày đáo hạn phụ thuộc vào tình hình tài chính và năng lực trả nợ của tổ chức phát hành.
- Rủi ro lãi suất: Khi nắm giữ đến đáo hạn, nhà đầu tư có thể chịu biến động lãi suất thị trường trong suốt kỳ hạn, ảnh hưởng đến giá trị thị trường của tài sản nếu cần bán sớm.
Kỳ hạn đáo hạn và giá trị tài sản tài chính
Mối quan hệ giữa kỳ hạn đáo hạn và giá trị tài sản tài chính phản ánh mức độ nhạy cảm của nhà đầu tư đối với thay đổi lãi suất. Thông thường, khi thị trường kỳ vọng lãi suất tăng, giá của một số tài sản có dòng tiền cố định như trái phiếu có xu hướng giảm. Khoản thu nhập từ các khoản thanh toán trong tương lai càng được chiết khấu về hiện tại, giá trị hiện tại của tài sản càng bị ảnh hưởng.
Ví dụ, hai trái phiếu có cùng lãi suất danh nghĩa và mức rủi ro tín dụng tương đương nhưng khác kỳ hạn đáo hạn sẽ có mức nhạy cảm với lãi suất khác nhau. Trái phiếu có kỳ hạn dài thường chịu ảnh hưởng lớn hơn đối với một lần thay đổi lãi suất, vì có nhiều dòng tiền thanh toán nằm ở các thời điểm xa hơn. Tuy nhiên, kết luận cụ thể còn phụ thuộc vào cấu trúc lãi suất, thanh khoản, lãi suất đường cong và điều kiện thị trường tại thời điểm phân tích.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Nếu tôi bán tài sản tài chính trước ngày đáo hạn, tôi có được nhận toàn bộ tiền gốc và lãi như kỳ vọng không?
Không phải trong mọi trường hợp. Bán trước hạn đồng nghĩa với việc thực hiện giao dịch trên thị trường thứ cấp theo giá thị trường tại thời điểm giao dịch. Nhà đầu tư có thể nhận được hoặc mất khác biệt so với giá trị được kỳ vọng nếu giá bán thấp hơn giá mua ban đầu.
Hỏi: Kỳ hạn đáo hạn của chứng chỉ tiền gửi được tính từ ngày nào?
Thông thường, kỳ hạn được tính từ ngày gửi hoặc ngày tài khoản nhận tiền gửi, tùy theo sản phẩm và thỏa thuận với khách hàng. Khi đến hạn, tiền gốc được hoàn trả theo quy định của sản phẩm; khoản lãi được xác định trên cơ sở số tiền gửi, lãi suất và số ngày thực tế theo cách tính được công bố.
Hỏi: Trái phiếu trả lãi hằng năm có còn được xem là đáo hạn từng năm không?
Không. Việc trả lãi hằng năm là khoản thanh toán lãi theo lịch, còn kỳ hạn đáo hạn là thời điểm tổ chức phát hành phải hoàn trả toàn bộ tiền vốn theo điều kiện của trái phiếu. Ví dụ, trái phiếu trả lãi hằng năm và hoàn trả vốn sau 5 năm vẫn có kỳ hạn đáo hạn 5 năm.
Nội dung này mang tính tham khảo cho mục tiêu học tập và ôn thi; các ngưỡng, điều khoản và thủ tục cụ thể cần căn cứ vào sản phẩm, hợp đồng và quy định hiện hành.