Đường dẫn chuyển đổi xanh
Đường dẫn chuyển đổi xanh là kế hoạch chiến lược có mục tiêu, lộ trình và chỉ tiêu đo lường cụ thể, nhằm chuyển dần hoạt động của tổ chức sang mô hình kinh doanh phát thải thấp hơn. Đối với ngân hàng, đường dẫn này thường bao trùm ba lớp nội dung: giảm phát thải trong vận hành nội bộ; tài trợ và tạo điều kiện cho khách hàng, doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, năng lượng sạch; đồng thời quản trị rủi ro chuyển đổi khí hậu và khả năng diễn ra vận hành ngân hàng. Nói cách khác, đây không chỉ là cam kết giảm lượng khí thải mà còn là quá trình tái thiết kế sản phẩm, quy trình, hạ tầng công nghệ và năng lực quản trị của tổ chức.
Các thành phần cấu thành
Một đường dẫn chuyển đỶ xanh thường bao gồm các thành phần sau:
- Điểm xuất phát và phạm vi: xác định cơ sở đường dẫn năm 0, bao gồm mức phát thải hiện tại theo từng nguồn phát sinh, các hoạt động trọng yếu và các bên liên quan có liên quan.
- Mục tiêu định lượng: ví dụ giảm 20% phát thải phạm vi 1 và 2 đến năm 2030 so với năm 2024, hoặc đạt 100% điện được mua từ nguồn tái tạo.
- Lộ trình thực hiện: chia thành các giai đoạn ngắn, trung và dài hạn, gắn với từng năm hoặc từng quý để có thể theo dõi tiến độ.
- Danh mục biện pháp: năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng điện, phương tiện giao thông sạch, quản lý chuỗi cung ứng bền vững, phân loại rác tái chế, tài trợ vốn xanh.
- Chỉ số đo lường (KPI): chỉ số phát thải tính theo phạm vi, mức tiêu thụ năng lượng, tỷ lệ tài trợ xanh, tỷ lệ nội dung số hóa.
- Nguồn lực và trách nhiệm: bộ máy chỉ huy, ngân sách đầu tư, đơn vị phụ trách và cơ chế báo cáo định kỳ.
- Cơ chế quản trị rủi ro: theo dõi rủi ro khí hậu, rủi ro công nghệ, rủi ro thay đổi quy định và rủi ro danh tiếng.
Áp dụng trong ngân hàng
Đường dẫn chuyển đổi xanh được thể hiện rõ nhất trong hoạt động cốt lõi của ngân hàng. Các ngân hàng có thể xây dựng sản phẩm tín dụng xanh cho dự án năng lượng tái tạo, xử lý nước thải, giao thông phát thải thấp; cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính cho doanh nghiệp đang chuyển đổi sản xuất; đồng thời đưa tiêu chí ESG vào quy trình thẩm định tín dụng và quản trị rủi ro.
Bên cạnh đó, hoạt động vận hành cũng là một trọng tâm. Trụ sở ngân hàng tiêu thụ đáng kể năng lượng cho hệ thống điều hòa, chiếu sáng, máy ATM và trung tâm dữ liệu. Các giải pháp như lắp đặt điện mặt trời trên mái, trang bị thiết bị tiết kiệm năng lượng, sử dụng chấn lưu cho thiết bị CNTT, tăng cường làm việc trực tuyến và số hóa hồ sơ có thể giảm đáng kể lượng phát thải phạm vi 2.
Để đo lường hiệu quả, ngân hàng thường sử dụng Phạm vi 1, Phạm vi 2 và Phạm vi 3 theo Hướng dẫn của GHG Protocol:
- Phạm vi 1: phát thải trực tiếp từ tài sản sở hữu hoặc kiểm soát, ví dụ phương tiện công vật sử dụng nhiên liệu và hệ thống điều hòa trung tâm.
- Phạm vi 2: phát thải gián tiếp từ điện, hơi, nhiệt hoặc năng lượng khác do tổ chức mua.
- Phạm vi 3: phát thải gián tiếp xuất phát từ chuỗi giá trị, ví dụ khách hàng vay vốn cho dự án có phát thải cao.
Tài chính hóa và nguồn lực
Chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể. Ngân hàng cần phân bổ ngân sách cho nâng cấp hạ tầng, mua sắm thiết bị, đào tạo nhân sự và phát triển năng lực chuyên môn. Bên cạnh nguồn ngân sách nội bộ, các tổ chức có thể huy động thêm vốn thông qua phát hành trái phiếu xanh, tiếp cận nguồn tài trợ của các tổ chức phát triển quốc tế, hoặc phối hợp với doanh nghiệp trong mô hình đồng đầu tư.
Điều kiện tiên quyết là xây dựng năng lực định giá rủi ro khí hậu. Khi ngân hàng cấp tín dụng cho doanh nghiệp hoạt động xây dựng, giao thông hoặc hóa chất, doanh nghiệp đó có thể bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, thay đổi quy định hoặc công nghệ mới. Ngân hàng cần đánh giá mức độ phát thải, khả năng thích ứng và tính bền vững của phương án kinh doanh trước khi cấp tín dụng.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Chuyển đổi xanh khác gì với phát triển bền vững? Chuyển đổi xanh là một phần của phát triển bền vững, tập trung vào việc thay đổi hoạt động sản xuất kinh doanh để đạt mức phát thải thấp hơn. Phát triển bền vững rộng hơn, bao quát cả các khía cạnh xã hội, quản trị, môi trường và khả năng chống chịu của doanh nghiệp. Trong thực tế, ngân hàng thường lập kế hoạch chuyển đổi xanh là một trụ cột trong chiến lược phát triển bền vững tổng thể.
Hỏi: Một ngân hàng nhỏ nên bắt đầu xây dựng đường dẫn chuyển đổi xanh như thế nào? Bước đầu nên xác định phạm vi hoạt động, đo lường mức tiêu thụ năng lượng và phát thải của các nguồn chính, đồng thời lựa chọn những biện pháp có chi phí thấp và khả thi như tiết kiệm điện, nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị, số hóa hồ sơ. Sau đó, tổ chức xây dựng chỉ tiêu theo từng năm và cơ chế báo cáo định kỳ để điều chỉnh lộ trình.
Hỏi: Làm thế nào để đo lường phát thải của ngân hàng một cách đáng tin cậy? Ngân hàng cần thu thập dữ liệu từ hóa đơn điện, nhiên liệu, xăng và các hợp đồng dịch vụ; sử dụng hệ số phát thải theo quy định và hướng dẫn hiện hành; đồng thời phân tách dữ liệu theo ba phạm vi. Chất lượng dữ liệu nguồn và sự nhất quán trong phương pháp luôn là yếu tố quyết định độ tin cậy của kết quả đo lường.
Hỏi: Đường dẫn chuyển đổi xanh có bắt buộc đối với ngân hàng không? Hiện chưa có quy định bắt buộc mọi ngân hàng phải ban hành đường dẫn chuyển đổi xanh với một mẫu chung. Tuy nhiên, các yêu cầu về công bố thông tin bền vững, quản trị rủi ro và tuân thủ quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính đang ngày càng chặt chẽ, khiến việc chủ động xây dựng lộ trình trở nên cần thiết và mang tính chiến lược.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.