Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt: séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ

Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến gồm: séc, ủy nhiệm chi (lệnh chi), ủy nhiệm thu (nhờ thu), thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh toán điện tử. Đây là những công cụ giúp chuyển tiền, thanh toán mà không cần dùng tiền mặt, tăng tính an toàn, nhanh chóng và minh bạch. Hiểu rõ từng phương tiện là kiến thức nghiệp vụ cơ bản với giao dịch viên và là nội dung thường gặp trong đề thi tuyển dụng ngân hàng.

Thanh toán không dùng tiền mặt là gì?

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán thông qua trung gian là ngân hàng/tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, bằng cách trích chuyển tiền giữa các tài khoản, thay vì dùng tiền mặt trực tiếp.

Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt

1. Séc

Séc là giấy tờ có giá do người ký phát lập, ra lệnh cho ngân hàng trích một số tiền từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng. Séc dùng để rút tiền mặt hoặc chuyển khoản.

2. Ủy nhiệm chi (lệnh chi)

Ủy nhiệm chi (UNC) là lệnh của chủ tài khoản yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng. Đây là phương tiện phổ biến nhất trong thanh toán doanh nghiệp. → Người trả tiền chủ động lập UNC.

3. Ủy nhiệm thu (nhờ thu)

Ủy nhiệm thu (UNT) là việc người thụ hưởng lập chứng từ nhờ ngân hàng thu hộ một số tiền từ người trả tiền, dựa trên thỏa thuận/hợp đồng (ví dụ thu tiền điện, nước, dịch vụ). → Người thụ hưởng chủ động lập UNT.

4. Thẻ ngân hàng

Thẻ ngân hàng (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước) cho phép thanh toán hàng hóa, dịch vụ và rút tiền tại ATM/POS.

5. Phương tiện thanh toán điện tử

Chuyển khoản qua Internet Banking/Mobile Banking, ví điện tử, mã QR... ngày càng phổ biến trong xu hướng thanh toán số.

So sánh ủy nhiệm chi và ủy nhiệm thu

Lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt

• An toàn: giảm rủi ro mất mát, trộm cắp tiền mặt;
• Nhanh chóng, tiện lợi: giao dịch mọi lúc, mọi nơi;
• Minh bạch: dễ lưu vết, kiểm soát dòng tiền;
• Thúc đẩy kinh tế số và giảm chi phí xã hội.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Có những phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt nào? Séc, ủy nhiệm chi (UNC), ủy nhiệm thu (UNT), thẻ ngân hàng và các phương tiện điện tử.

2. Ủy nhiệm chi là gì? Là lệnh của chủ tài khoản yêu cầu ngân hàng trích tiền trả cho người thụ hưởng.

3. Ủy nhiệm thu khác ủy nhiệm chi thế nào? UNC do người trả tiền lập (chi tiền đi); UNT do người thụ hưởng lập (nhờ thu hộ).

4. Séc là gì? Là giấy tờ có giá ra lệnh cho ngân hàng trích tiền từ tài khoản người ký phát trả cho người thụ hưởng.

5. Vì sao khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt? Vì an toàn, nhanh chóng, minh bạch và thúc đẩy kinh tế số.

Kết luận

Nắm vững các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt – séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ và phương tiện điện tử – cùng sự khác biệt giữa UNC và UNT là kiến thức nghiệp vụ thiết yếu cho giao dịch viên. Đây cũng là nền tảng của xu hướng thanh toán số hiện nay.

👉 Ôn thêm nghiệp vụ thanh toán và sản phẩm dịch vụ trên Thithu.com.

Nguồn tham khảo

• Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt – Cổng TTĐT Chính phủ
• Thuật ngữ thanh toán ngân hàng – Techcombank

Liên kết nội bộ gợi ý

• Phân biệt thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ
• Ngân hàng số và chuyển đổi số ngân hàng
• Thi tuyển Giao dịch viên ngân hàng cần chuẩn bị gì?

Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.