Lãi suất cho vay: lãi suất cố định và lãi suất thả nổi khác nhau thế nào?
Lãi suất cố định là mức lãi suất không thay đổi trong suốt thời hạn vay (hoặc một giai đoạn cố định); còn lãi suất thả nổi là lãi suất được điều chỉnh định kỳ theo công thức: lãi suất tham chiếu cộng biên độ. Lãi suất cho vay được ngân hàng và khách hàng thỏa thuận dựa trên cung – cầu vốn, nhu cầu vay và mức độ tín nhiệm của khách hàng. Hiểu rõ hai loại lãi suất này giúp người vay lựa chọn phù hợp và là kiến thức nghiệp vụ thường gặp trong đề thi ngân hàng.
Nguyên tắc xác định lãi suất cho vay
Theo quy định về hoạt động cho vay, lãi suất cho vay do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận dựa trên:
- Cung – cầu vốn trên thị trường;
- Nhu cầu vay vốn;
- Mức độ tín nhiệm (rủi ro) của khách hàng – khách hàng rủi ro thấp thường được lãi suất tốt hơn.
Lãi suất cố định là gì?
Lãi suất cố định giữ nguyên không đổi trong suốt thời hạn vay hoặc một giai đoạn nhất định, bất kể lãi suất thị trường biến động.
Ưu điểm:
- Số tiền lãi/trả nợ ổn định, dễ dự toán;
- Không lo lãi suất tăng.
Nhược điểm:
- Không hưởng lợi khi lãi suất thị trường giảm;
- Thường được niêm yết cao hơn lãi thả nổi ở giai đoạn đầu.
Lãi suất thả nổi là gì?
Lãi suất thả nổi được điều chỉnh định kỳ (ví dụ 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần) theo công thức:
Lãi suất thả nổi = Lãi suất tham chiếu + Biên độTrong đó, lãi suất tham chiếu thường là lãi suất tiết kiệm kỳ hạn hoặc lãi suất cơ sở do ngân hàng công bố; biên độ là phần cộng thêm cố định.
Ưu điểm:
- Hưởng lợi khi lãi suất thị trường giảm;
- Lãi suất ưu đãi ban đầu thường thấp.
Nhược điểm:
- Rủi ro tăng chi phí khi lãi suất thị trường tăng;
- Khó dự toán số tiền trả nợ dài hạn.
Bảng so sánh lãi suất cố định và thả nổi
| Tiêu chí | Lãi suất cố định | Lãi suất thả nổi |
|---|---|---|
| Tính ổn định | Cao, không đổi | Thay đổi theo kỳ điều chỉnh |
| Khi lãi suất giảm | Không được lợi | Được giảm theo |
| Khi lãi suất tăng | Không bị ảnh hưởng | Chi phí tăng |
| Khả năng dự toán | Dễ | Khó hơn |
Lưu ý khi chọn loại lãi suất
- Nếu dự báo lãi suất sẽ tăng → ưu tiên cố định để khóa chi phí.
- Nếu dự báo lãi suất ổn định/giảm → cân nhắc thả nổi.
- Đọc kỹ điều khoản về lãi suất ưu đãi ban đầu và lãi suất sau ưu đãi (nhiều khoản vay cố định 6–24 tháng đầu rồi chuyển thả nổi).
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Lãi suất cố định là gì? Là lãi suất không đổi trong suốt thời hạn vay hoặc một giai đoạn nhất định.
2. Lãi suất thả nổi tính thế nào? Bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ, điều chỉnh định kỳ theo kỳ hạn quy định.
3. Nên chọn lãi suất cố định hay thả nổi? Tùy dự báo xu hướng lãi suất và khẩu vị rủi ro: lo lãi tăng thì chọn cố định, kỳ vọng lãi giảm thì cân nhắc thả nổi.
4. Lãi suất cho vay do ai quyết định? Do ngân hàng và khách hàng thỏa thuận, dựa trên cung cầu vốn và mức độ tín nhiệm khách hàng.
5. Biên độ lãi suất là gì? Là phần cộng thêm cố định vào lãi suất tham chiếu để tính lãi suất thả nổi.
Kết luận
Nắm vững sự khác biệt giữa lãi suất cố định và lãi suất thả nổi – cùng công thức thả nổi = tham chiếu + biên độ – giúp bạn tư vấn khách hàng chọn gói vay phù hợp và trả lời tốt câu hỏi nghiệp vụ về lãi suất.
👉 Ôn thêm cách tính lãi vay và các sản phẩm tín dụng trên Thithu.com.
Nguồn tham khảo
Liên kết nội bộ gợi ý
- Cách tính lãi vay dư nợ gốc và dư nợ giảm dần
- Cho vay thấu chi tài khoản thanh toán là gì?
- Phí phạt trả nợ trước hạn là gì?
Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.