Kế toán tài sản cố định và khấu hao: nguyên tắc và các phương pháp khấu hao

Tài sản cố định (TSCĐ) được ghi nhận ban đầu theo nguyên giá (giá mua cộng các chi phí liên quan để đưa tài sản vào sử dụng) và được phân bổ dần vào chi phí qua khấu hao trong suốt thời gian sử dụng hữu ích. Ba phương pháp khấu hao phổ biến gồm: phương pháp đường thẳng, phương pháp số dư giảm dần và phương pháp theo số lượng/khối lượng sản phẩm. Đây là nghiệp vụ kế toán cơ bản, thường gặp trong đề thi kế toán ngân hàng.

Tài sản cố định là gì?

Tài sản cố định (TSCĐ) là những tài sản có giá trị lớn và thời gian sử dụng dài (thường trên 1 năm), phục vụ hoạt động của ngân hàng/doanh nghiệp, gồm TSCĐ hữu hình (nhà cửa, máy móc, phương tiện...) và TSCĐ vô hình (phần mềm, quyền sử dụng đất...).

Nguyên tắc ghi nhận TSCĐ

• Ghi nhận theo nguyên giá: = giá mua + thuế không hoàn lại + chi phí vận chuyển, lắp đặt, chạy thử... để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng;
• Nguyên tắc giá gốc và thận trọng;
• Theo dõi nguyên giá, giá trị hao mòn lũy kế và giá trị còn lại.

Giá trị còn lại = Nguyên giá − Hao mòn lũy kế

Khấu hao là gì?

Khấu hao là việc phân bổ có hệ thống nguyên giá TSCĐ vào chi phí trong suốt thời gian sử dụng hữu ích, phản ánh mức hao mòn của tài sản theo thời gian sử dụng.

Các phương pháp khấu hao

1. Phương pháp đường thẳng (phổ biến nhất)

Mức khấu hao bằng nhau mỗi kỳ:

Khấu hao năm = Nguyên giá / Thời gian sử dụng hữu ích

2. Phương pháp số dư giảm dần

Khấu hao cao ở những năm đầu, giảm dần về sau (tính trên giá trị còn lại với tỷ lệ khấu hao nhanh).

3. Phương pháp theo số lượng/khối lượng sản phẩm

Khấu hao tính theo sản lượng thực tế mà tài sản tạo ra trong kỳ.

Ví dụ khấu hao đường thẳng

TSCĐ nguyên giá 120 triệu, thời gian sử dụng 5 năm: → Khấu hao mỗi năm = 120 / 5 = 24 triệu đồng/năm.

Định khoản khấu hao (khái quát)

Nợ: TK Chi phí khấu hao
Có: TK Hao mòn TSCĐ

Lưu ý: Khung thời gian sử dụng và phương pháp khấu hao tuân theo chuẩn mực kế toán và quy định hiện hành (ví dụ chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ). Thí sinh nên đối chiếu quy định áp dụng.

Ý nghĩa của khấu hao

• Phân bổ chi phí hợp lý theo nguyên tắc phù hợp;
• Thu hồi vốn đầu tư tài sản theo thời gian;
• Ảnh hưởng đến lợi nhuận và thuế (chi phí khấu hao được trừ).

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Tài sản cố định ghi nhận theo giá nào? Theo nguyên giá – giá mua cộng các chi phí để đưa tài sản vào sử dụng.

2. Khấu hao là gì? Là việc phân bổ nguyên giá TSCĐ vào chi phí trong thời gian sử dụng hữu ích.

3. Có những phương pháp khấu hao nào? Đường thẳng, số dư giảm dần và theo số lượng/khối lượng sản phẩm.

4. Giá trị còn lại của TSCĐ tính thế nào? Bằng nguyên giá trừ hao mòn lũy kế.

5. Phương pháp khấu hao phổ biến nhất là gì? Phương pháp đường thẳng.

Kết luận

Nắm vững kế toán tài sản cố định và khấu hao – từ ghi nhận nguyên giá đến các phương pháp khấu hao – là kiến thức nền tảng cho vị trí kế toán ngân hàng. Hãy luyện các bài tập tính khấu hao và định khoản để thành thạo nghiệp vụ.

👉 Luyện bài tập kế toán TSCĐ và khấu hao trên Thithu.com.

Nguồn tham khảo

• Thông tư 10/2014/TT-NHNN về hệ thống tài khoản kế toán TCTD – Thư viện Pháp luật
• Thông tư 49/2014/TT-NHNN về chế độ báo cáo tài chính TCTD – Công báo Chính phủ

Liên kết nội bộ gợi ý

• Nguyên tắc kế toán ngân hàng và hệ thống tài khoản TCTD
• Đọc hiểu bảng cân đối kế toán của ngân hàng
• Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái

Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.