Cách tính lãi vay theo dư nợ gốc và dư nợ giảm dần: Công thức, ví dụ và so sánh

Có hai cách tính lãi vay phổ biến: (1) Tính theo dư nợ gốc – lãi cố định trên số tiền vay ban đầu suốt thời hạn vay; (2) Tính theo dư nợ giảm dần – lãi tính trên số dư nợ thực tế còn lại, nên tiền lãi giảm dần theo thời gian. Với cùng một mức lãi suất danh nghĩa, cách tính theo dư nợ gốc khiến tổng tiền lãi cao hơn cách tính theo dư nợ giảm dần. Đây là kiến thức quan trọng cả cho người vay lẫn thí sinh ôn thi nghiệp vụ ngân hàng.

1. Tính lãi theo dư nợ gốc ban đầu

Lãi được tính trên toàn bộ số tiền vay ban đầu và không đổi trong suốt thời hạn, dù khách hàng đã trả bớt gốc.

Công thức:

Tiền lãi hằng tháng = Dư nợ gốc ban đầu × Lãi suất tháng
Tiền trả hằng tháng = (Gốc / số tháng) + Tiền lãi cố định

→ Số tiền trả mỗi kỳ bằng nhau và ổn định, nhưng tổng lãi cao hơn.

2. Tính lãi theo dư nợ giảm dần

Lãi được tính trên số dư nợ gốc thực tế còn lại sau mỗi kỳ trả nợ. Khi gốc giảm dần, tiền lãi cũng giảm dần.

Công thức:

Gốc trả mỗi kỳ = Số tiền vay / Số kỳ
Tiền lãi kỳ này = Dư nợ gốc còn lại × Lãi suất kỳ
Tiền trả kỳ này = Gốc trả mỗi kỳ + Tiền lãi kỳ này

→ Kỳ đầu trả nhiều, các kỳ sau giảm dần; tổng lãi thấp hơn cách dư nợ gốc.

3. Ví dụ minh họa

Giả sử vay 120 triệu đồng, thời hạn 12 tháng, lãi suất 12%/năm (1%/tháng).

Theo dư nợ gốc:

• Lãi mỗi tháng = 120 triệu × 1% = 1,2 triệu (cố định)
• Gốc mỗi tháng = 120 / 12 = 10 triệu
• Trả mỗi tháng = 10 + 1,2 = 11,2 triệu (đều nhau)
• Tổng lãi cả năm = 1,2 × 12 = 14,4 triệu đồng

Theo dư nợ giảm dần:

• Gốc mỗi tháng = 10 triệu
• Tháng 1: lãi = 120 × 1% = 1,2 triệu → trả 11,2 triệu
• Tháng 2: lãi = 110 × 1% = 1,1 triệu → trả 11,1 triệu
• ... giảm dần đến tháng 12: lãi = 10 × 1% = 0,1 triệu
• Tổng lãi cả năm = 1% × (120+110+...+10) = 1% × 780 = 7,8 triệu đồng

→ Cùng lãi suất 1%/tháng, dư nợ giảm dần chỉ trả 7,8 triệu lãi, so với 14,4 triệu ở cách dư nợ gốc.

4. Bảng so sánh nhanh

Lưu ý quan trọng: Một mức lãi suất theo dư nợ gốc thường tương đương một mức lãi suất cao hơn gần gấp đôi khi quy về dư nợ giảm dần. Vì vậy khi so sánh các gói vay, phải xem rõ lãi suất được tính theo phương pháp nào để tránh nhầm lẫn.

5. Cách nào có lợi hơn cho người vay?

• Nếu cùng lãi suất danh nghĩa, vay theo dư nợ giảm dần trả ít lãi hơn.
• Tuy nhiên ngân hàng thường niêm yết lãi suất dư nợ giảm dần cao hơn lãi suất dư nợ gốc, nên cần quy đổi về cùng cơ sở rồi mới so sánh.
• Dư nợ gốc giúp dòng tiền trả nợ ổn định, dễ dự toán; dư nợ giảm dần giảm áp lực lãi về sau.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Dư nợ giảm dần là gì? Là cách tính lãi trên số dư nợ gốc thực tế còn lại sau mỗi kỳ trả, nên tiền lãi giảm dần theo thời gian.

2. Tính lãi theo dư nợ gốc hay giảm dần rẻ hơn? Với cùng lãi suất danh nghĩa, dư nợ giảm dần tổng lãi thấp hơn.

3. Vì sao lãi suất dư nợ giảm dần thường cao hơn? Vì cơ sở tính lãi nhỏ dần; ngân hàng niêm yết mức cao hơn để phản ánh tương đương với lãi suất dư nợ gốc.

4. Trả nợ mỗi tháng theo cách nào ổn định hơn? Theo dư nợ gốc, vì số tiền trả mỗi kỳ bằng nhau.

5. Khi so sánh hai gói vay cần lưu ý gì? Phải xác định lãi suất tính theo dư nợ gốc hay dư nợ giảm dần, rồi quy về cùng cơ sở để so sánh chính xác.

Kết luận

Hiểu rõ hai cách tính lãi vay – dư nợ gốc và dư nợ giảm dần giúp bạn so sánh các gói vay chính xác và tư vấn khách hàng minh bạch. Điểm mấu chốt: cùng lãi suất danh nghĩa thì dư nợ giảm dần trả ít lãi hơn, nhưng phải luôn xem phương pháp tính trước khi kết luận.

👉 Luyện bài tập tính lãi vay và lập lịch trả nợ trên Thithu.com.

Nguồn tham khảo

• Dư nợ giảm dần là gì? So sánh với dư nợ gốc – AIA Việt Nam
• So sánh lãi suất trên dư nợ gốc và dư nợ giảm dần – Home Credit

Liên kết nội bộ gợi ý

• Lãi suất cho vay được xác định theo nguyên tắc nào?
• Các phương thức trả nợ vay phổ biến
• Quy trình cấp tín dụng ngân hàng gồm mấy bước?

Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.