Bao thanh toán (Factoring) là gì? Các loại hình và quy trình bao thanh toán

Bao thanh toán (Factoring) là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cấp vốn cho khách hàng thông qua việc mua lại có/không có quyền truy đòi các khoản phải thu của bên bán, hoặc ứng trước tiền thanh toán thay cho bên mua, phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. Hoạt động này hiện được điều chỉnh bởi Thông tư 20/2024/TT-NHNN (hiệu lực từ 01/7/2024). Bao thanh toán giúp doanh nghiệp thu tiền sớm từ các khoản phải thu, cải thiện dòng tiền.

Đây là kiến thức nghiệp vụ tín dụng – tài trợ thương mại, thường gặp trong đề thi tuyển dụng ngân hàng.

Bao thanh toán là gì?

Bao thanh toán là một hình thức cấp tín dụng. Doanh nghiệp (bên bán) có các khoản phải thu (hóa đơn chưa đến hạn) có thể "bán" cho tổ chức tín dụng để nhận tiền ngay, thay vì chờ người mua thanh toán. Tổ chức tín dụng thu hồi khoản phải thu khi đến hạn.

Bản chất: tài trợ vốn dựa trên khoản phải thu phát sinh từ giao dịch thương mại.

Các loại hình bao thanh toán

Quy trình bao thanh toán (khái quát)

1. Bên bán và bên mua ký hợp đồng mua bán hàng hóa/dịch vụ, phát sinh khoản phải thu.
2. Bên bán đề nghị tổ chức tín dụng bao thanh toán khoản phải thu.
3. Tổ chức tín dụng thẩm định, ký hợp đồng bao thanh toán và ứng trước tiền cho bên bán (sau khi trừ phí, lãi).
4. Đến hạn, tổ chức tín dụng thu hồi khoản phải thu từ bên mua.
5. Quyết toán phần còn lại với bên bán (nếu có).

Lợi ích của bao thanh toán

Với doanh nghiệp (bên bán):

• Thu tiền sớm, cải thiện dòng tiền và vốn lưu động;
• Giảm rủi ro nợ khó đòi (với bao thanh toán miễn truy đòi);
• Có thể được hỗ trợ quản lý và thu hồi công nợ.

Với ngân hàng:

• Sản phẩm tín dụng ngắn hạn, tăng nguồn thu lãi và phí.

Những khoản phải thu không được bao thanh toán

Tổ chức tín dụng không bao thanh toán đối với khoản phải thu: phát sinh từ hợp đồng bị pháp luật cấm; phát sinh từ dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm; đã quá hạn thanh toán; hoặc đang có tranh chấp.

Phân biệt bao thanh toán và chiết khấu

• Bao thanh toán: dựa trên khoản phải thu từ hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ;
• Chiết khấu: dựa trên giấy tờ có giá (hối phiếu, trái phiếu...) chưa đến hạn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Bao thanh toán là gì? Là hình thức cấp tín dụng qua việc mua lại khoản phải thu của bên bán hoặc ứng trước tiền thay bên mua.

2. Bao thanh toán có phải cấp tín dụng không? Có, là một hình thức cấp tín dụng.

3. Có những loại bao thanh toán nào? Bao thanh toán bên bán/bên mua, trong nước/quốc tế, có/miễn truy đòi.

4. Văn bản nào quy định bao thanh toán hiện hành? Thông tư 20/2024/TT-NHNN, hiệu lực từ 01/7/2024.

5. Khoản phải thu nào không được bao thanh toán? Khoản phải thu từ hợp đồng bị cấm, dịch vụ tài chính – ngân hàng – bảo hiểm, đã quá hạn hoặc đang tranh chấp.

Kết luận

Bao thanh toán (Factoring) là kênh cấp tín dụng giúp doanh nghiệp thu tiền sớm từ khoản phải thu, cải thiện dòng tiền. Nắm vững khái niệm, các loại hình và quy trình theo Thông tư 20/2024 giúp bạn xử lý tốt câu hỏi nghiệp vụ tài trợ thương mại.

👉 Ôn thêm các hình thức cấp tín dụng trên Thithu.com.

Nguồn tham khảo

• Bao thanh toán theo Thông tư 20/2024/TT-NHNN – Thư viện Pháp luật
• Bao thanh toán (Factoring) là gì? – VietnamBiz

Liên kết nội bộ gợi ý

• Các hình thức cấp tín dụng của ngân hàng
• Chiết khấu giấy tờ có giá
• Thanh toán quốc tế và thư tín dụng L/C

Luyện ngay bộ đề mô phỏng BIDV 2026 — 360+ câu hỏi, chấm điểm tức thì tại thithu.com/bidv.